Υπερβολές και ανακρίβειες

γράφει ο Δημήτρης Τρίμης

Κατά την άποψή μου, δεν συνιστά «νέα φοροκαταιγίδα» το σχεδιαζόμενο νέο φορολογικό καθεστώς των αυτοαπασχολούμενων, των ελευθέρων επαγγελματιών και όσων άλλων αμείβονται με τιμολόγιά τους ή Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών (ΔΠΥ). Τα ρεπορτάζ από τις διαπραγματεύσεις κακώς εμφανίζουν τον επαγγελματία να φορολογείται με 26% «από το πρώτο ευρώ».

Η αλήθεια είναι ότι από το επόμενο έτος οι επιτηδευματίες και τα «μπλοκάκια», εκτός από τον κύριο φόρο που θα τους επιβληθεί, 26% επί του καθαρού εισοδήματός τους (δηλαδή τη διαφορά: έσοδα μείον έξοδα), θα προκαταβάλλουν το 75% του φόρου που θα τους αναλογεί, αντί του 55% που προκαταβάλλουν τώρα.

Για παράδειγμα, ένας ανύπαντρος ελεύθερος επαγγελματίας, που εκδίδει ΔΠΥ για τις υπηρεσίες που προσφέρει και βεβαίως το δηλώνει, ή κάποιος κάτοχος ατομικής επιχείρησης που εισπράττει 30.000 ευρώ τον χρόνο, αλλά παρουσιάζει ως έξοδα λ.χ. 15.000 ευρώ τον χρόνο, οτιδήποτε πληρώνει για το σπίτι του που χρησιμοποιεί ως έδρα της ατομικής του επιχείρησης [κοινωνική ασφάλιση (ΟΑΕΕ), ΔΕΗ, ΟΤΕ, κινητά, Η/Υ, νοίκι, καύσιμα κ.λπ.], φορολογείται μόνο για το καθαρό εισόδημά του (τα 15.000 ευρώ τον χρόνο) με συντελεστή 26%.

Δηλαδή πληρώνει φόρο 3.900 τον χρόνο. Ενας μισθωτός που αμείβεται με 30.000 τον χρόνο μεικτά (μείον οι ασφαλιστικές του κρατήσεις, δηλαδή 24.900 ευρώ καθαρά τον χρόνο) φορολογείται βάσει του νόμου με 3.999 ευρώ τον χρόνο. Δηλαδή περίπου το ίδιο.

Επομένως το ζήτημα είναι να περιοριστεί μέχρι εξαφανίσεως η δουλειά με το Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών (το περίφημο «μπλοκάκι»), καθώς όλος ο κόσμος ξέρει ότι στην πραγματικότητα κρύβει κυρίως εξαρτημένη εργασία, αλλά αποφεύγεται από τους φαταούλες εργοδότες που δεν θέλουν να προσλάβουν μισθωτούς, διότι απεχθάνονται τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από τη μισθωτή εργασία (14 μισθοί τον χρόνο, άδειες, ωράρια, ασφαλιστικές εισφορές, επιδόματα, αποζημίωση απόλυσης κ.ο.κ.).

Κυβέρνηση : «Ορισμένοι προσπαθούν να βάλουν τρικλοποδιές στο “και πέντε”»

Στην επίτευξη συμφωνίας ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και τους δανειστές αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός στην αρχή της συνέντευξης Τύπου μετά τη συνάντηση εργασίας με τον αναπληρωτή υπουργό Χρήστο Σπίρτζη και στελέχη του υπουργείου.

«Παρά τα εμπόδια και τις τρικλοποδιές που ορισμένοι επιχειρούν ακόμα και τώρα να βάλουν στα πόδια μας, είμαι αισιόδοξος ότι θα φτάσουμε σε συμφωνία», υπογράμμισε ο Αλέξης Τσίπρας, προσθέτοντας ότι «θα κερδίσουμε το στοίχημα της επιστροφής στην ανάπτυξη».

«Κάποιοι θέλουν να αναδιατάξουν την ευρωζώνη»

«Πιστεύω ότι κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί. Όλες οι προθέσεις έχουν γίνει φανερές, ούτε οι αδυναμίες της Ευρώπης δεν μπορούν να κρυφτούν. Πιστεύω ότι όσοι έχουν κρυφό σχέδιο να αναδιατάξουν την Ευρωζώνη δεν θα τα καταφέρουν. Η Ελλάδα δεν θα τους δώσει αφορμή και στο τέλος θα διαψευστούν. Θα διαψεύσουμε τις Κασσάνδρες... Θα πετύχουμε την ανοικοδόμηση της χώρας», ανέφερε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός.

«Αυτό που είδαμε το τελευταίο διάστημα ως μια σύγκρουση της Ελλάδας, κρύβει μια βαθιά τομή για την Ευρώπη», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι συγκρούστηκε η συντηρητική αντίληψη της Ευρώπης με τον προοδευτισμό.

Οι τρεις άξονες του νομοσχεδίου

Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο πρωθυπουργός, οι άξονες του νομοσχεδίου είναι: α) η δημιουργία δομής στρατηγικού σχεδιασμού και δημοσίων υποδομών. Στο πλαίσιο αυτό συστήνεται στο υπουργείο νέα Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού Δημοσίων Υποδομών, ενώ έχει ήδη συσταθεί στο πλαίσιο της κυβέρνησης επιτροπή συντονισμού ιδιωτικών και δημοσίων επενδύσεων. Β) θεσμικές αλλαγές δημοσίων υποδομών γ) αλλαγές στο σύστημα δημοπράτησης των δημόσιων έργων και εκτέλεσης των έργων.

Όπως είπε, θα δημιουργηθεί κεντρικό σύστημα αδειοδοτήσεων, αλλά και καθορισμός σε όλα τα επίπεδα του δημόσιου τομέα των απαραίτητων προϋποθέσεων διαχείρισης των έργων. Οι επιτροπές δημοπράτησης θα ορίζονται με ηλεκτρονική κλήρωση.

Και πρόσθεσε ότι χωρίς μεγάλα λόγια και φαντασιώσεις απόδρασης από την πραγματικότητα, αλλά με αποφασιστικότητα και με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό «θα καταφέρουμε το επόμενο διάστημα να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για να βγούμε από την κρίση αναπτύσσοντας τις παραγωγικές μας δυνάμεις και μειώνοντας τα βάρη των συμφωνιών, με στόχο να συντάξουμε έναν νέο κώδικα αξιών που ζητά η ελληνική κοινωνία και που μέχρι σήμερα αρνούνταν οι δυνάμεις της συντήρησης και των συμφερόντων».

Σταδιακή ανατροπή της διαφθοράς

Ο πρωθυπουργός είπε ότι τα τελευταία πέντε χρόνια διευρύνθηκε η διαφθορά στην Ελλάδα και πως οι αλλαγές που συμφωνήθηκαν στις δύο παραχωρήσεις αυτοκινητοδρόμων, την Ιόνια οδό και τον Ε-65, έγιναν σε συνθήκες εγκλωβισμού και ομηρίας του ελληνικού δημοσίου, από τις υπάρχουσες συμβάσεις.

«Η δική μας πολιτική κατεύθυνση είναι να ανατρέψουμε αυτήν την πραγματικότητα, σταδιακά, με σχέδιο και καθημερινούς αγώνες», είπε και συνέχισε: «Έχουμε τη δυνατότητα να  τα καταφέρουμε. Σήμερα δείχνουμε ότι παρά τις δυσκολίες δεν φεύγουμε, δεν παρεκκλίνουμε από τη βασική μας υπόσχεση».

Έκανε λόγο για σταδιακή ανατροπή της νοσηρής κατάστασης, υπό το δεδομένο ευρωπαϊκό πλαίσιο, με στόχο την καθιέρωση ενός αποτελεσματικού και διαφανούς συστήματος, χωρίς άσκοπες καθυστερήσεις. Ποτέ δεν υλοποιούνταν έργα χρήσιμα για τον ελληνικό λαό, αλλά μόνον για την εξυπηρέτηση συμφερόντων.

Υποχρεωτική σύνταξης μελέτης για όλα τα έργα

Με το νομοσχέδιο του υπ. Υποδομών, όπως ανέφερε ο κ. Τσίπρας, δημιουργείται κεντρικό σύστημα αδειοδοτήσεων, καθίσταται υποχρεωτική η σύνταξη μελέτης εφαρμογής για όλα τα έργα - με πραγματικούς προϋπολογισμούς, σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες θα καθοριστούν ελάχιστες προϋποθέσεις, για στελέχωση σε επιστημονικό προσωπικό και υποδομές, ενώ αλλάζει το σύστημα δημοπράτησης, μελέτης και κατασκευής των έργων.

Ανακοίνωσε επίσης ότι με το νομοσχέδιο του υπουργείου Υποδομών, υπεισέρχονται οκτώ αλλαγές για διαφάνεια στα δημόσια έργα και πάταξη της διαπλοκής.

Για κάθε 100 ευρώ δημόσιων υποδομών, είπε, θα εισρέουν 55 ευρώ στα δημόσια ταμεία.

Χωρίς διόδια οι κάτοικοι Ωρωπού, Θήβας, Ορχομενού

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι οι μόνιμοι κάτοικοι των Δήμων Θήβας, Ωρωπού και Ορχομενού θα μετακινούνται χωρίς να καταβάλλουν διόδια.

Στο ίδιο πλαίσιο, τόσο τα ΑμεΑ όσο και τα αυτοκίνητα που αποδεδειγμένα μεταφέρουν άτομα με αναπηρία δεν θα πληρώνουν διόδια.

«Από οικονομολόγους καήκαμε»

Τόνισε επίσης ότι «έχουμε υπαλλήλους- "διαμάντια" που υπηρετούν για ελάχιστα χρήματα το δημόσιο συμφέρον» αλλά και κατασκευαστικές εταιρείες υγιείς, που ασκούν έργο με αξιοπρέπεια και διαφάνεια.

«Το θετικό είναι ότι η κυβέρνηση έχει πολλούς μηχανικούς. Από οικονομολόγους καήκαμε», ανέφερε με νόημα ο πρωθυπουργός.

Πηγή

Σε τι διαφέρει το αγγλικό από το ευρωπαϊκό Δίκαιο

γράφει η Νόρα Ράλλη

Το νέο Μνημόνιο που θα έρθει προς ψήφιση στη Βουλή εμπεριέχει, εκτός των άλλων, και υπαγωγή της συμφωνίας στο ευρωπαϊκό Δίκαιο και όχι στο αγγλικό, όπως συνέβαινε έως τώρα.

Ηδη έχει ξεκινήσει η συζήτηση για το τι ακριβώς σημαίνει αυτό, αν πράγματι είναι προς όφελος της χώρας ή αν, όπως έχει ήδη υπονοήσει ο τέως πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελος Βενιζέλος, γράφοντας «έχουν το θράσος να μιλούν για τις προηγούμενες δανειακές συμβάσεις και το αγγλικό Δίκαιο!», τελικά δεν υπάρχει καμία ουσιαστική διαφορά μεταξύ τους.

Τον βασικό κορμό της λύσης στον παραπάνω γρίφο θα τον αναζητήσουμε από την αρχή: Το αγγλικό Δίκαιο δέχεται αυτό που ονομάζουν «εμπράγματες δεσμεύσεις». Δηλαδή, αποπληρωμή σε «είδος».

Με απλά λόγια, αν μια χώρα δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της και έχει βάλει εγγύηση τον εθνικό της πλούτο, σύμφωνα με το αγγλικό Δίκαιο, αυτή δεσμεύεται. Ενώ το αντίστοιχο ευρωπαϊκό δεν δέχεται καν μια τέτοια συνθήκη, καθώς οι εμπράγματες δεσμεύσεις δεν είναι αποδεκτές.

Επίσης, πέραν του ότι το αγγλικό Δίκαιο λειτουργεί πάντα υπέρ του δανειστή, η δανειακή σύμβαση που υπέγραψε η Ελλάδα τον Μάιο του 2010 ήταν γεμάτη με όρους που ίσχυαν μόνο για τον οφειλέτη, ενώ δεν προβλέπονταν αντίστοιχοι και για τον δανειστή.

«Αν ο δανειστής, εκμεταλλευόμενος την ανάγκη του οφειλέτη, αξιώσει μεγαλύτερο τόκο από εκείνον που ισχύει στις συναλλαγές, δεν μπορεί, σύμφωνα με το αγγλικό Δίκαιο, ο οφειλέτης να ζητήσει τη μείωσή του. Επιπλέον, ενώ, σύμφωνα με το Δίκαιο της ηπειρωτικής Ευρώπης, ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει τη μείωση του χρέους κατά το ποσό που είναι “επαχθές”, στο αγγλικό Δίκαιο δεν του αναγνωρίζεται καν αυτό το δικαίωμα» είχε δηλώσει ο συνταγματολόγος Γιώργος Κασιμάτης πριν από ένα χρόνο.

Επιπρόσθετα, αξίζει να σημειωθεί πως:

● Η ενσωμάτωση του ευρωπαϊκού Δικαίου στο εθνικό Δίκαιο αποτελεί έναν πολύ σημαντικό τομέα δράσης, τον οποίο παρακολουθεί, συντονίζει και εποπτεύει η Γενική Γραμματεία της κυβέρνησης.

● Στο κλασικό διεθνές Δίκαιο, όταν γίνεται παραπομπή σε διεθνή σύμβαση, πρέπει να αναφέρονται και οι διατάξεις με τις οποίες αυτή έχει ενσωματωθεί στο ελληνικό Δίκαιο.

● Το ευρωπαϊκό Δίκαιο συνιστά υπερεθνικό και όχι διεθνές Δίκαιο strictο sensu (με τη στενή έννοια).

Από την άλλη, καθώς η χρηματοδότηση θα προέλθει από τον ΕΜΣ (Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, ESM - European Social Fund), τα δεδομένα μπορεί να αλλάξουν, καθώς περιουσιακά στοιχεία του Ελληνικού Δημοσίου που ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν ως εγγυήσεις περνούν άμεσα στον έλεγχο του Μηχανισμού.

Τι σημαίνει ΕΜΣ:

Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας δημιουργήθηκε από τα κράτη-μέλη της ζώνης του ευρώ. Είναι, δηλαδή, καθαρό δημιούργημα της ευρωζώνης.

- Στις 25 Μαρτίου 2011 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τροποποιώντας το άρθρο 136 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, προσέθεσε τα εξής: «Η παροχή τυχόν απαιτούμενης χρηματοπιστωτικής συνδρομής δυνάμει του Μηχανισμού θα υπόκειται σε αυστηρούς όρους».

Τονίζει μάλιστα: «Η αυστηρή τήρηση του πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, της ενοποιημένης μακροοικονομικής εποπτείας, ιδιαίτερα του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, του πλαισίου μακροοικονομικών ανισορροπιών και των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα πρέπει να εξακολουθήσει να αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας έναντι καταστάσεων κρίσης εμπιστοσύνης που επηρεάζουν τη σταθερότητα της ζώνης του ευρώ», με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για τη χώρα μας, που κατά κοινή, ευρωπαϊκή ομολογία, βρίσκεται σε κατάσταση «κρίσης που επηρεάζει τη σταθερότητα του ευρώ».

- Ολα τα κράτη-μέλη της ζώνης του ευρώ πρέπει να γίνονται και μέλη του ΕΜΣ.

- Στην ίδια τη συνθήκη ίδρυσης του ΕΜΣ αναφέρεται ρητά: «Ο ΕΜΣ θα συνεργάζεται πολύ στενά με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για την παροχή στήριξης σταθερότητας. Η ενεργός συμμετοχή του ΔΝΤ θα επιδιώκεται, τόσο σε τεχνικό όσο και σε χρηματοοικονομικό επίπεδο.

Τα κράτη-μέλη της ζώνης του ευρώ που ζητούν χρηματοπιστωτική συνδρομή από τον ΕΜΣ αναμένεται να απευθύνουν, εφόσον είναι δυνατόν, ανάλογο αίτημα και στο ΔΝΤ». Ακριβώς ό,τι έχει γίνει και με μας, δηλαδή. Και εφόσον ανήκουμε στη ζώνη του ευρώ, όλα τα παραπάνω ήταν αναμενόμενα και μη ανακλητά.

- Το διοικητικό συμβούλιο του Μηχανισμού απαρτίζεται από τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης, διαθέτει πλήρη νομική προσωπικότητα και έχει πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα:

α) Να αποκτά και να διαθέτει κινητή και ακίνητη περιουσία.

β) Να συμβάλλεται.

γ) Να είναι διάδικος.

δ) Να συνάπτει συμφωνία και/ή πρωτόκολλα για την έδρα, όποτε είναι αναγκαίο, για την εξασφάλιση της αναγνώρισης και της επιβολής του νομικού καθεστώτος και των προνομίων και ασυλιών του.

Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 32, παρ. 8, της Συνθήκης Ιδρυσης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, ο ίδιος, η περιουσία και οι χρηματοδοτικοί του πόροι «δεν υπόκεινται σε κανέναν περιορισμό, ρύθμιση, έλεγχο και μορατόρια οποιασδήποτε φύσεως». Τέλος, τα επιλεκτικά στελέχη, καθώς και το προσωπικό του «τυγχάνουν ασυλίας έναντι δικαστικών διώξεων».

«Προνομιούχος δανειστής» ο ESM

«Ο όρος “διεθνές ευρωπαϊκό Δίκαιο” επιστημονικά δεν υφίσταται. Ο επιστημονικά δόκιμος όρος είναι ο όρος “ευρωπαϊκό” και, κατά νομική ακριβολογία, “ενωσιακό” Δίκαιο. O ESM είναι διακυβερνητική οργάνωση διεπόμενη από το δημόσιο διεθνές Δίκαιο.

Η διεθνής συνθήκη, διά της οποίας συνεστήθη ο ESM, υπογράφηκε το 2012 και τυπικά ενεργοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2012 μετά την κύρωση της σχετικής συνθήκης από τα Κοινοβούλια των κρατών-μελών της ευρωζώνης. Ο ESM έχει ούτως ή άλλως όσον αφορά τα χορηγούμενα από αυτόν δάνεια καθεστώς προνομιούχου δανειστή (preferred creditor status), ήτοι καθεστώς παραπλήσιο με αυτό που διέπει τα χορηγούμενα από το ΔΝΤ δάνεια.

Προφανώς επιστημονικά ακριβέστερες αξιολογήσεις σε σχέση με τα ζητήματα του εφαρμοστέου Δικαίου και τις εξ αυτού απορρέουσες νομικές και πολιτικές συνέπειες μπορεί να διατυπωθούν όταν δει το φως της δημοσιότητας το πλήρες, ακριβές κείμενο της συμφωνίας Ελλάδας-ESM».

Αντώνης Μεταξάς, λέκτορας Τομέα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του ΕΚΠΑ

Το νέο Μνημόνιο βάζει τέλος στους παραδοσιακούς φούρνους -Τι θα ισχύει για το παστεριωμένο γάλα

Με την αιτιολογία ότι η διάκριση μεταξύ αρτοποιείων και πρατηρίων πώλησης άρτου προκαλεί σύγχυση στους καταναλωτές, από εδώ και πέρα και σύμφωνα με τον ορισμό που τους δίνει η κυβέρνηση μέσω του ΟΟΣΑ στο τρίτο μνημόνιο, δεν θα υπάρχει καμία διαφορά μεταξύ των δύο.

Έτσι, επιτρέπεται πλέον και στα πρατήρια άρτου που έχουν τις απαραίτητες εγκαταστάσεις για ψήσιμο ψωμιού από έτοιμα προϊόντα ζύμης και φέρουν τις ανάλογες προϋποθέσεις, να κάνουν χρήση της ονομασίας «αρτοποιείο».

Από την άλλη, θα δίνεται η δυνατότητα στους παραδοσιακούς φούρνους που ζυμώνουν το ψωμί να το επισημαίνουν με ειδικές πινακίδες.

Τέλος, με άλλη τροποποίηση στον νόμο 3526/2007, αίρονται οι περιορισμοί αναφορικά με τα σημεία πώλησης του ψωμιού και πλέον θα επιτρέπεται να γίνεται εμπόριο άρτου σε ιχθυοπωλεία, κρεοπωλεία, πτηνοπωλεία, παντοπωλεία τρόφιμα ή ποτά, πάντα με την προϋπόθεση ότι τηρούνται αυστηρώς οι υγειονομικοί και οικοδομικοί κανόνες προκειμένου να μην κινδυνεύει η υγεία των καταναλωτών.

Απελευθερώνεται και η διάρκεια ζωής του παστεριωμένου γάλακτος

Σε πλήρη απελευθέρωση της διάρκειας ζωής του παστεριωμένου γάλακτος που σήμερα προσδιορίζεται στις 7 ημέρες προχωρά η κυβέρνηση.

Η σχετική διάταξη του νέου μνημονίου προβλέπει ότι «η διάρκεια συντήρησης του θα καθορίζεται πλέον από τον παρασκευαστή και υπόκειται σε ελέγχους των αρμοδίων αρχών του υπουργείου Παραγωγικής Ανασυγκρότησης». Με την υφιστάμενη ρύθμιση καθορίζονταν στο νόμο ότι η «…η συντήρησή του διαρκεί μέχρι και επτά ημέρες, καθορίζεται με ευθύνη του παρασκευαστή και υπόκειται σε έλεγχο των αρμόδιων αρχών του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης».

Με τη νέα ρύθμιση διευρύνεται σημαντικά η διάρκεια ζωής του παστεριωμένου γάλακτος που πλέον θα μπορεί να μένει στο ράφι έως και 10-11 ημέρες, με αποτέλεσμα να είναι δυνατή η πραγματοποίηση εισαγωγών από τους γαλακτοβιομήχανους.

Πρόκειται στην ουσία για την εφαρμογή της αρχικής σύστασης της εργαλειοθήκης 1 του ΟΟΣΑ που είχε επιχειρήσει να νομοθετηθεί από τον Κωστή Χατζηδάκη ενόσω ήταν υπουργός Ανάπτυξης, αλλά προσέκρουσε στις έντονες αντιδράσεις τόσο της τότε Αξιωματικής Αντιπολίτευσης όσο κυρίως από βουλευτές των κομμάτων της συγκυβέρνησης ΠΑΣΟΚ και Νέας Δημοκρατίας που είχαν απειλήσει να μην ψηφίσουν τότε το πολυνομοσχέδιο.

Πηγή 

Ζίγκμουντ Μπάουμαν: δεν είναι κρίση, είναι αναδιανομή πλούτου

Ο επίτιμος καθηγητής κοινωνιολογίας Ζίγκμουντ Μπάουμαν μιλά για την κρίση, τον καταναλωτισμό, τις μορφές αντίστασης, την ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας και το πώς βλέπει το μέλλον. Τη συνέντευξη πήραν η Ντίνα Δαβάκη και ο Δημήτρης Μπούκας για την εφημερίδα Η Εποχή.

Η Ελλάδα και η Νότια Ευρώπη διέρχονται μια παρατεταμένη οικονομική κρίση και δέχονται συνέχεια σκληρά μέτρα λιτότητας. Ποια είναι η γνώμη σας για αυτά που συμβαίνουν;

Τα μέτρα συνδέονται με τα δάνεια που ζητούνται. Είναι σημαντικό όμως να δει κανείς για ποιο σκοπό χρησιμοποιούνται τα δάνεια που δίνονται στην Ελλάδα.

Αν χρησιμοποιούνται για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, τότε απλά τρέφεται η ρίζα του προβλήματος και οι πολιτικές λιτότητας θα συνεχιστούν αμείωτες.

Οι οικονομικές κρίσεις έχουν να κάνουν όχι με καταστροφή του πλούτου, αλλά με αναδιανομή του. Σε κάθε κρίση υπάρχουν πάντα κάποιοι που κερδίζουν περισσότερα χρήματα σε βάρος των άλλων. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, μετά την κρίση έχει παρατηρηθεί μια αργή ανάκαμψη, όμως το 93% του επιπλέον ΑΕΠ που δημιουργήθηκε, κατέληξε μόνο στο 1% του πληθυσμού.

Στα βιβλία σας έχετε πολλές φορές αναφερθεί στον καταναλωτισμό της σύγχρονης, μετανεωτερικής κοινωνίας. Σε τι βαθμό υπάρχει συμβατότητα μεταξύ καταναλωτισμού και μέτρων λιτότητας;

Μέχρι το 1970, υπήρχε μια κυρίαρχη κουλτούρα αποταμίευσης και οι άνθρωποι δεν ξόδευαν χρήματα αν δεν τα είχαν προηγουμένως κερδίσει. Μετά το 1970, και με τη συνδρομή πολιτικών όπως ο Ρέϊγκαν, η Θάτσερ και θεωρητικών όπως ο Φρίντμαν, το καπιταλιστικό σύστημα αντιλήφθηκε ότι υπήρχε παρθένο έδαφος που μπορούσε να κατακτηθεί.

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ ήταν αυτή που είχε πει ότι ο καπιταλισμός αναζωογονείται μέσω νέων παρθένων περιοχών. Αλλά προέβλεψε λανθασμένα ότι όταν το σύστημα κατακτήσει όλα τα παρθένα εδάφη θα καταρρεύσει.

Αυτό που δεν προέβλεψε ήταν ότι ο καπιταλισμός θα αποκτούσε την ικανότητα να δημιουργεί τεχνητές παρθένες περιοχές και να τις κατακτά. Μία από αυτές είναι οι άνθρωποι που δεν έχουν χρέη. Έτσι εφευρέθηκαν οι πιστωτικές κάρτες. Διαμορφώθηκε λοιπόν μια κουλτούρα διαφορετική από αυτή της αποταμίευσης. Τώρα πλέον μπορούσε κανείς να ξοδεύει χρήματα που δεν είχε αποκτήσει.

Η φάση μεγάλης οικονομικής ανάπτυξης, που διήρκεσε από τα μέσα της δεκαετίας του ’70 μέχρι τις αρχές του 21ου αιώνα, βασίστηκε σε αυτήν ακριβώς την πίεση για δανεισμό. Κι όταν κανείς χρωστούσε η αντίδραση των τραπεζών δεν ήταν όπως παλιότερα, να στείλουν τον κλητήρα, αλλά το αντίθετο: έστελναν ένα πολύ ευγενικό γράμμα, με το οποίο προσέφεραν ένα νέο δάνειο για να αποπληρωθεί το προηγούμενο χρέος!

Αυτό συνεχίστηκε για τριάντα χρόνια, μέχρι που ο Κλίντον εισήγαγε τα ενυπόθηκα δάνεια υψηλού κινδύνου, που σήμαινε ότι ακόμη και οι άνθρωποι που δεν μπορούσαν να καλύψουν τα έξοδά τους με τα έσοδα, μπορούσαν να πάρουν στεγαστικά δάνεια κλπ.

Τελικά αυτή η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο και έτσι δημιουργήθηκε η χρηματοπιστωτική κρίση. Παρόλα αυτά, η καπιταλιστική οικονομία φαίνεται να αντέχει. Είχαμε, για παράδειγμα, το κίνημα "Καταλάβετε τη Wall Street", το οποίο έτυχε μεγάλης προσοχής από τα ΜΜΕ σε όλον τον κόσμο.

Στο μόνο μέρος που δεν έγινε αισθητό ήταν στην ίδια τη Wall Street, η οποία λειτουργεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο! Και αυτό είναι το πρόβλημα. Κυριαρχεί η ιδέα, στο μυαλό της κας Μέρκελ και των άλλων πολιτικών, ότι ο μόνος τρόπος είναι να υποστηρίζονται οι τράπεζες για να μπορούν να δίνουν περισσότερα δάνεια. Αλλά αυτή είναι μια πολύ κοντόφθαλμη πολιτική, αφού αυτή η παρθένα περιοχή του καπιταλισμού έχει πια εξαντληθεί: Οποιοσδήποτε μπορούσε να χρεωθεί, έχει χρεωθεί!

Ακόμα και τα εγγόνια σας είναι ήδη χρεωμένα, δεν υπάρχει αμφιβολία. Θα πληρώνουν αυτά τα τριάντα χρόνια καταναλωτικού οργίου. Κι ενώ στην αρχή η παρθένα περιοχή των ανθρώπων που χρεώνονται απέφερε τεράστια κέρδη, βαθμιαία τα κέρδη αυτά λιγόστεψαν και τώρα είναι μηδαμινά, σύμφωνα με το νόμο της φθίνουσας απόδοσης.

Αυτό που γίνεται στην Ελλάδα τώρα είναι ότι η χώρα επενδύει σε φαντάσματα, αυτό ακριβώς είναι οι τράπεζες που δίνουν δάνεια!

Ποια είναι η διέξοδος, αν, όπως είπατε σε μια ομιλία σας, «έχει το μέλλον Αριστερά»;

Μού ζητάτε να απαντήσω ένα ερώτημα το οποίο πολύ πιο έξυπνοι άνθρωποι, όπως ο Στίγκλιτς, δυσκολεύονται να απαντήσουν. Είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν ριζικές λύσεις.

Κι εκείνο που με ανησυχεί, είναι ότι μεταξύ των πολιτικών θεσμών που έχουμε στη διάθεση μας, δεν υπάρχει ούτε ένας που να είναι σε θέση να παράσχει μακροπρόθεσμες λύσεις.

Όλες οι κυβερνήσεις υπόκεινται στους, κατά τον R.D.Laing[1], διπλούς δεσμούς, που στην περίπτωση των κυβερνήσεων, για να χρησιμοποιήσω μια αναλογία, συνίστανται στις πιέσεις που δέχονται. Από τη μία για να επανεκλεγούν πρέπει να αφουγκράζονται τα αιτήματα του λαού, εκούσια ή ακούσια, και να υποσχεθούν την ικανοποίησή τους. Από την άλλη, όλες οι κυβερνήσεις, δεξιές και αριστερές, αδυνατούν να τηρήσουν τις προεκλογικές τους δεσμεύσεις λόγω των χρηματιστηρίων και των τραπεζών.

Για παράδειγμα, όταν η κυρία Μέρκελ και ο κύριος Σαρκοζί συναντήθηκαν μια Παρασκευή να διαβουλευτούν για το μνημόνιο της Ελλάδας, έλαβαν και κοινοποίησαν κάποιες αποφάσεις, και έτρεμαν όλο το σαββατοκύριακο μέχρι να ανοίξουν τα χρηματιστήρια τη Δευτέρα.

Δεν ξέρω αν η άποψη του Laing είναι σωστή ή λάθος ως προς την οικογένεια, αλλά θεωρώ ότι έχω δίκιο όταν υποστηρίζω πως ισχύει στην περίπτωση των κυβερνήσεων.

Ο κόσμος ψηφίζει από απογοήτευση. Εχουμε ολοένα και πιο συχνές εναλλαγές Δεξιάς και Αριστεράς.

Στα πλαίσια της ίδιας κρίσης, ο αριστερός Θαπατέρο ηττήθηκε από τον δεξιό Ραχόι στην Ισπανία, ενώ στη Γαλλία ο δεξιός Σαρκοζί αντικαταστάθηκε από τον σοσιαλιστή Ολάντ.

Αυτό ακριβώς εννοώ με τον όρο διπλοί δεσμοί.

Από τη μία η πίεση του εκλογικού σώματος και από την άλλη το παγκόσμιο κεφάλαιο, χρηματιστήρια, τράπεζες, επενδυτές, που υπερβαίνουν οποιαδήποτε κυβέρνηση.

Μέχρι και οι ΗΠΑ είναι καταχρεωμένες. Φαντάζεστε να ζητήσουν οι δανειστές της αμερικανικής κυβέρνησης άμεση εξόφληση του χρέους; Η αμερικανική οικονομία θα καταρρεύσει εν ριπεί οφθαλμού. Σε συνθήκες διπλών δεσμών, τόσο στην ψυχολογία όσο και στην μακροοικονομία, δεν υπάρχει επιτυχής διαφυγή. Πρέπει να αλλάξει το σύστημα εκ βάθρων και αυτό χρειάζεται χρόνο.

Ναι, χρειάζεται ριζική λύση. Ποιά η γνώμη σας για τα κινήματα στη Νότια Ευρώπη; Εμείς ελπίζουμε πως τα κινήματα βάσης φαίνονται να ενισχύονται ολοένα. Είναι η πρώτη φορά, που στην Ελλάδα παρατηρούνται ομοιότητες με τα μέσα της δεκαετίας του ’70, μετά την πτώση της δικτατορίας. Υπάρχει συσπείρωση των πολιτών και νομίζουμε πως είναι πολύ καλός οιωνός και ελπιδοφόρος. Είναι η μόνη ελπίδα.

Στο «Ημερολόγιο μιας κακής χρονιάς» ο Νοτιοαφρικανός συγγραφέας Κούτσι επανεξετάζει τις βασικές αρχές που διέπουν τη σκέψη μας, τα θεμέλια του στοχασμού μας, που θεωρούνται δεδομένα.

Ο αρχαίος ελληνικός όρος είναι «δόξα» και υποδηλώνει τις ιδέες με βάση τις οποίες σκεπτόμαστε, που όμως δεν αμφισβητούμε (ΣτΜ «δοξασία» στα νέα ελληνικά).

Μας διευκολύνουν να κατανοήσουμε τι γίνεται γύρω μας ή τουλάχιστον έτσι νομίζουμε, αλλά δεν υπόκεινται σε έλεγχο.

Τις αποδεχόμαστε σιωπηρά.  Ο Κούτσι τις θέτει σε αμφισβήτηση. Και λέει λοιπόν: «Αν θέλουμε πόλεμο, τον έχουμε. Αν επιθυμούμε ειρήνη, μπορούμε να την αποκτήσουμε. Αν αποφασίσουμε πως τα έθνη πρέπει να δρουν σε καθεστώς ανταγωνισμού και όχι φιλικής συνεργασίας, αυτό θα γίνει». Επομένως, κάθε αλλαγή είναι εφικτή.

Είναι θέμα πολιτικής βούλησης… Στη θέση των ιδιωτικών επιχειρήσεων, μπορούμε να έχουμε συνεταιρισμούς. Oταν έκανα τη διατριβή μου για υφηγεσία στο LSE, το θέμα μου ήταν η κοινωνιολογική ανάλυση του βρετανικού εργατικού κινήματος. Πώς από την παρακμή του στο τέλος του 19ου αιώνα εδραιώθηκε και απέκτησε ισχύ τον 20ο. Δεν έγινε χάρη στις τράπεζες, ούτε χρηματοδοτήθηκε από ιδρύματα. Ενισχύθηκε όμως από το συνεταιρισμό καταναλωτών Ροτσντέιλ, που ήταν ο πρώτος συνεταιρισμός το 19ου αιώνα.

Τα μέλη του αποφάσισαν να σταματήσουν να αγοράζουν από τα μαγαζιά, να μην πληρώνουν τους κεφαλαιούχους, αλλά να διανέμουν τα έσοδα του συνεταιρισμού στα μέλη του και στις τοπικές κοινότητες.

Ο Ροτσντέιλ δεν ήταν ο μόνος, υπήρχαν κι άλλοι. Υπήρχαν τα ταμεία αλληλοβοήθειας, που με μια μικρή συνδρομή, τα μέλη σε περίπτωση δυσκολίας μπορούσαν να δανειστούν χρήματα και να μην καταφύγουν στην τράπεζα. Αυτά τα ταμεία δεν ήταν κερδοσκοπικά. Επομένως δεν είναι αποκύημα της φαντασίας του Κούτσι, αλλά εφικτό το να γίνουν αλλαγές. Προΰποθέτουν όμως επανάσταση στο επίπεδο της κουλτούρας και νοοτροπίας.

Στην Ελλάδα της κρίσης υπάρχουν παρόμοιες πρωτοβουλίες των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, που παρακάμπτουν το μεσάζοντα και αγοράζουν από τους παραγωγούς και πωλούν σε τιμές κόστους απευθείας στους καταναλωτές. Μόνο έτσι μπορούν να αντεπεξέλθουν οι πολίτες , των οποίων η αγοραστική δύναμη έχει μειωθεί στο μισό από τις αλλεπάλληλες περικοπές. Πρόκειται για έγκλημα…

Αν τελικά η αλλαγή νοοτροπίας έχει αρχίσει, είναι μια αργή και μακροπρόθεσμη διαδικασία, που πρέπει να υπερνικήσει ισχυρότατους αντιπάλους. Ετσι όταν μιλάμε για λύσεις, το μείζον πρόβλημα δεν είναι το να βρούμε το τι είναι αναγκαίο να γίνει. Σ’ αυτό εύκολα μπορούμε να πετύχουμε σύγκλιση απόψεων. Το θέμα είναι το ποιός θα το κάνει.

Μήπως οι αγανακτισμένοι πολίτες;

Σίγουρα όχι τα πολιτικά κόμματα, οποιασδήποτε απόχρωσης. Ούτε οι κυβερνήσεις, που δεν ελέγχουν την οικονομία, οι δυνάμεις τις οποίας είναι παγκόσμιες. Τα κράτη είναι εξ ορισμού υποχρεωμένα να δρουν στα πλαίσια της επικράτειάς τους.

Η οικονομία δεν ασχολείται πλέον με το τοπικό επίπεδο, τη νομοθεσία του τόπου, τις προτιμήσεις ή σύστημα αξιών των κατοίκων του. Μόλις διαπιστωθεί σύγκρουση, παίρνουν τα laptop, τα i-pad και i-phones και μετακομίζουν σε χώρες σαν το Μπανγκλαντές, όπου βρίσκουν απρόσκοπτη πρόσβαση σε εργατικά χέρια που κοστίζουν 2 δολάρια τη μέρα. 

Υπάρχει αυτό που ο Ισπανός κοινωνιολόγος Μανουέλ Καστέλς αποκαλεί «χώρο των ροών» (space of flows).

Εκατομμύρια δολλάρια μεταφέρονται ελεύθερα, με το πάτημα ενός πλήκτρου στον υπολογιστή. Έτσι λοιπόν, από τη μια μεριά έχουμε την εξουσία που είναι απελευθερωμένη από τον πολιτικό έλεγχο, και από την άλλη έχουμε την πολιτική, που συνεχώς πάσχει από έλλειμα εξουσίας, μια και η εξουσία εξατμίζεται στον χώρο των ροών.

Εννοείτε ότι η πολιτική είναι τοπική, ενώ η εξουσία παγκόσμια… 

Ακριβώς. Και ο πιο αδύναμος κρίκος δεν είναι η κοινότητα, η πόλη ή οποιαδήποτε άλλη μορφή τοπικότητας, αλλά το ίδιο το κράτος, που είναι παγιδευμένο μεταξύ δύο πυρών, του έθνους από τη μια και των αγορών από την άλλη.

Και οι πρωτοβουλίες που αναφέρατε γεννιούνται στο υπο-εθνικό επίπεδο. Οι θεσμοί του εθνικού επιπέδου (κόμματα, κυβέρνηση, βουλή κλπ.) δε μπορούν  να αντεπεξέλθουν στη διπλή αυτή πίεση.

Οι πολίτες στην προσπάθεια τους να προστατευθούν από τις επιπτώσεις αυτών των ανώνυμων δυνάμεων της αγοράς, αντιδρούν με τον παραδοσιακό τρόπο, δηλαδή οργανώνονται με γνωστούς τους, γείτονες, με όλους αυτούς με τους οποίους αντιλαμβάνονται από κοινού πως η βελτίωση του τόπου τους θα έχει θετικό αντίκτυπο σε όλους και δεν είναι ανταγωνιστικό παιχνίδι με νικητές και ηττημένους.

Γίνεται στις μέρες μας συχνά λόγος για δίκτυα… Ξέρετε, αντιμετωπίζω τον όρο αυτον με δυσπιστία. Τα δίκτυα έχουν να κάνουν με την επικοινωνία και η επικοινωνία περικλείει ταυτόχρονα τη δυναμική της σύνδεσης και τη δυναμική της αποσύνδεσης.

Προτιμώ να μιλώ για κοινότητα, γιατί αυτός ο όρος εμπεριέχει την έννοια της δέσμευσης, κάτι που δεν ισχύει στην περίπτωση των δικτύων. Σήμερα, μπορεί κανείς να έχει εκατοντάδες φίλους σε ένα online δίκτυο και απλά κάποια στιγμή να σταματήσει να επικοινωνεί με κάποιους, χωρίς να χρειαστεί καν να εξηγήσει γιατί ή να ζητήσει συγγνώμη.

Στις τελευταίες εκλογές στην Ελλάδα, ο ΣΥΡΙΖΑ πέτυχε ποσοστό περίπου 27% για πρώτη φορά στην ιστορία. Η δέσμευσή του είναι ότι θα σταματήσει την αποπληρωμή του χρέους και τα μέτρα λιτότητας που έχουν επιβληθεί.

Από μια άποψη ήταν ευτυχής συγκυρία που η Αριστερά δε μπόρεσε να γίνει κυβέρνηση. Μπορώ να φανταστώ τη δυσκολία της θέσης της απέναντι σε πολιτικές που έχουν επιβληθεί, όχι από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά από τις ανώνυμες δυνάμεις της αγοράς. Όσο ισχυρή θέληση και καλή οργάνωση και να έχουν τα κόμματα, δε νομίζω ότι μπορούν να καταφέρουν κάτι αν δεν αλλάξει το σύστημα. Όπως ανέφερα, εκείνο που παρατηρείται σήμερα, είναι η αποκοπή της εξουσίας από την πολιτική.

Ως εξουσία αντιλαμβάνομαι την ικανότητα να κάνει κανείς κάποια πράγματα. Ως πολιτική αντιλαμβάνομαι την ικανότητα να αποφασίζει κανείς τι πρέπει να γίνει. Παλιότερα, το ζητούμενο ήταν να επιβάλλει κανείς τη δική του πολιτική ατζέντα. Ήταν δεδομένο ότι το κράτος θα υλοποιούσε την όποια ατζέντα. Σήμερα, τα πράγματα είναι διαφορετικά.

Δεν εννοώ ότι το κράτος είναι τελείως ανίσχυρο, αλλά ότι έχει περιορισμένα περιθώρια ελιγμών. Έτσι, μπορεί π.χ. να αποφασίσει ποιούς θα φορολογήσει περισσότερο, αλλά δεν έχει λόγο στα μεγάλα προβλήματα.

Όλοι οι πολιτικοί θεσμοί που δημιουργήθηκαν μεταπολεμικά, βασίζονταν στην αντίληψη ότι το κράτος είναι ικανό να διαχειριστεί την οικονομία, την άμυνα, όπως και τις πολιτισμικές νόρμες μιας κοινωνίας.

Αλλά τώρα πια η ιδέα της εθνικής κυριαρχίας αποτελεί αυταπάτη, αφού δεν υπάρχει ούτε ένα έθνος που να είναι κυρίαρχο. Ακόμη και πολύ θαραλλέοι πολιτικοί, όπως ο Λούλα στη Βραζιλία, χρειάζεται να παρακολουθούν τις αντιδράσεις των αγορών όταν υιοθετούν τη μια ή την άλλη πολιτική. Αντίθετα, κυριαρχούν τα χρηματιστήρια που δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να παρακολουθούν τις ισοτιμίες των νομισμάτων κι όταν εντοπίσουν μια αδυναμία, να τη διογκώνουν μέχρι να πάρει διαστάσεις τεράστιου προβλήματος, μέσω των ΜΜΕ και της πληροφορικής, ώστε να οδηγήσουν σε πτώση των μετοχών και υποτιμήσεις και να δημιουργήσουν συνθήκες κερδοσκοπίας για το μεγάλο κεφάλαιο.

Πώς μπορεί να επέλθει η αλλαγή; Πώς είναι δυνατόν το σύστημα της αγοράς να παραμένει τόσο σταθερό σ’ένα περιβάλλον γενικής ρευστότητας, για να χρησιμοποιήσουμε δικούς σας όρους;

Όπως σάς είπα, δε βλέπω κάποια αρχή ικανή να επιβάλει κάτι διαφορετικό και πιστεύω ότι για να υπάρξει θα περάσουν δεκαετίες, δεν είναι κάτι που θε εμφανιστεί μέχρι τις επόμενες εκλογές.

Η μόνη ριζική λύση που βλέπω είναι να εδραιωθεί ένας τρόπος ζωής, που θα καταστήσει το υπάρχον σύστημα έκπτωτο.

Δηλαδή, να σταματήσει το σκεπτικό τού να δανείζεται κανείς για την απόκτηση αυτοκινήτου ή σε επίπεδο κρατών, το να καταφεύγουν σε δανεισμό για να μειώσουν τους φόρους για τους πολύ πλούσιους, και να υιοθετηθεί ένας τρόπος ζωής, που θα παρέχει σε κάποιο βαθμό ασφάλεια σε όλους.

Σε τέτοιο περιβάλλον οι κερδοσκόποι δεν μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα. 

Δηλαδή ένας αντικαταναλωτικός τρόπος ζωής. 

Ακριβώς. Το μισό πρόβλημα είναι ο υπερβολικός καταναλωτισμός της σπατάλης, που κυριαρχεί. Γι’ αυτό και κανένα επίδοξο κόμμα εξουσίας δεν υπόσχεται στους ψηφοφόρους πως θα πατάξει τον καταναλωτισμό. Δεν μιλάμε φυσικά για λιτότητα, αλλά για αλλαγή νοοτροπίας και τρόπου ζωής, με έμφαση στην ικανοποίηση των αναγκών και όχι την ικανοποίηση των καταναλωτών. Ο κόσμος τότε δεν θα σπαταλάει χρήματα για την απόκτηση διάφορων gadgets, όπως για παράδειγμα το να αγοράζεις καινούριο κινητό, χωρίς το παλιό να έχει βλάβη…

Αυτό γίνεται γιατί οι κατασκευαστές των gadgets διασφαλίζουν ότι μόλις εισαχθεί το νέο μοντέλο μιας συσκευής τα παλιότερα θα γίνουν παρωχημένης τεχνολογίας και αυτό ακριβώς τονίζουν όταν τα διαφημίζουν. Τέτοια τεχνάσματα χρησιμοποιούν για να παγιδεύουν τους καταναλωτές. Φυσικά.

Τα διαφημιστικά κόλπα αρχίζουν από τις διαφημίσεις στην παιδική τηλεόραση, όταν π.χ. τα νέα μοντέλα αθλητικών παπούτσιών παρουσιάζονται με τέτοιον τρόπο, που κάνει τα παιδιά να αισθάνονται πως θα γίνουν ρεζίλι στο σχολείο αν εμφανιστούν με παλιότερα.

Μ’αυτόν τον τρόπο ασκούνται πιέσεις από παντού και απαιτείται θάρρος και αντοχή για να αντισταθεί κανείς στον καταναλωτισμό. Κάποιοι το κατορθώνουν και δημιουργούνται μικροί πυρήνες, όπως για παράδειγμα στην Ιταλία υπάρχει το κίνημα "slow food", που έχει εξαπλωθεί σε 160 χώρες.

Ή το "Cittaslow", που αποσκοπεί στην επιβράδυνση του ρυθμού ζωής στα αστικά κέντρα και στη διασφάλιση της ποιότητας ζωής, αντί για την ποιότητα της κατανάλωσης.

Τέτοιες πρωτοβουλίες αποτελούν «νησάκια» σε ένα αρχιπέλαγος.

Από αυτό το σημείο ως τη ριζική αλλαγή νοοτροπίας είναι μακρύς ο δρόμος.

Με παρηγορεί όμως η σκέψη πως κάθε πλειοψηφία στην ιστορία ξεκίνησε ως μειοψηφία κι έτσι το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τις κινήσεις που αναφέραμε. Δεν έχω δυστυχώς άλλο όραμα να σας προσφέρω.

Ποιός θεωρείτε ότι είναι ο ρόλος των διανοούμενων σε αυτήν την προσπάθεια;

Η διανόηση έχει γίνει κι αυτή ένα προϊόν που πωλείται και αγοράζεται και αυτό ισχύει για όλους, τόσο συντηρητικούς, όσο και προοδευτικούς. Παλιότερα, ας πούμε στη δεκαετία του ’30, υπήρχαν διανοούμενοι με κάποιο όραμα, κομμουνιστικό ή ακόμη και φασιστικό. Σήμερα οι διανοούμενοι με όραμα είναι πολύ λίγοι.

Ο Μισέλ Φουκώ έχει πει ότι δεν υπάρχουν πια ολοκληρωμένοι διανοούμενοι: οι πανεπιστημιακοί στηρίζουν τα πανεπιστήμια, οι καλλιτέχνες τα θέατρα, οι γιατροί τα νοσοκομεία, η κάθε κατηγορία τα δικά της επαγγελματικά συμφέροντα. Λείπουν οι διανοούμενοι που θα στοχαστούν με πλαίσιο αναφοράς την ανθρωπότητα ολόκληρη.

Αυτή η απουσία έχει να κάνει με τη σχετικοποίηση και την εμπορευματοποίηση της γνώσης;

Οι διαδικασίες της εμπορευματοποίησης, της απορρύθμισης, του ατομισμού χαρακτηρίζουν όλες τις πλευρές της σύγχρονης κοινωνίας. Έτσι δεν υπάρχουν πια «κέντρα βάρους», σημεία συνεύρεσης, και «εργοστάσια αλληλεγγύης». Όλα είναι σκόρπια, ρευστά.

Συνεργαζόμαστε στιγμιαία για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος και στη συνέχεια μεταπηδάμε σε κάτι άλλο, όταν βαρεθούμε, και όχι όταν το πρόβλημα έχει επιλυθεί. Δεν υπάρχει αγκυροβόλι.

Αν λοιπόν, όπως περιγράφετε και στα βιβλία σας, ζούμε πια σε ένα μεταμοντέρνο, ρευστό κόσμο, μια ρευστή μετανεωτερικότητα, ποιά θα είναι η διάδοχη κατάσταση;

Χρησιμοποιώ, όπως ίσως ξέρετε, τον όρο interregnum, που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Τίτο Λίβιο για να περιγράψει την κατάσταση στη Ρώμη μετά το θάνατο του Ρωμύλου, που βασίλεψε για 37 χρόνια, όσο ήταν τότε ο μέσος όρος ζωής. Μετά το θάνατό του, ελάχιστοι Ρωμαίοι θυμούνταν τη Ρώμη πριν το Ρωμύλο. Οπότε επικρατούσε μια κατάσταση τραγικής αβεβαιότητας και έλλειψης προσανατολισμού, μέχρι να βρεθεί βασιλιάς.

Ο Γκράμσι δανείστηκε τον όρο και τον προσάρμοσε για να περιγράψει μια κατάσταση όπου οι παλιές πρακτικές δεν είναι πια αποτελεσματικές, ενώ νέοι τρόποι δεν έχουν ακόμα εφευρεθεί.

Είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλέψουμε ποιοί θα είναι αυτοί οι τρόποι. Ίσως σε άλλα σημεία της υδρογείου να έχουν ήδη βρεθεί και να μην το γνωρίζουμε. Αυτό το μαθαίνουμε πάντα εκ των υστέρων. Στη διάρκεια του 20ου αιώνα, ούτε ένα από τα γεγονότα που άλλαξαν τον ρου της ιστορίας δεν είχε προβλεφθεί. Όλα αποτέλεσαν εκπλήξεις και ο κόσμος δεν μπορούσε να πιστέψει πως συνέβαιναν. Οταν μελετούσα την ιστορία του εργατικού κινήματος στη Βρετανία και έκανα έρευνα στα αρχεία της Guardian στο Μάντσεστερ, διαπίστωσα πως ούτε μια φορά μέχρι το 1870  δεν είχε γίνει αναφορά στην βιομηχανική επανάσταση, ούτε στην κοιτίδα της, το Μάντσεστερ.

Ο κόσμος δεν είχε αντιληφθεί πως ζούσε τη βιομηχανική επανάσταση. Επομένως, αν τώρα ζούμε μια μετα-ρευστή επανάσταση, μόνο τα παιδιά σας θα τη συνειδητοποιήσουν.

Αυτό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον.

Ο συμπατριώτης σας Κορνήλιος Καστοριάδης, όταν λόγω των ριζοσπαστικών του θέσεων ερωτήθηκε αν στόχος του ήταν να αλλάξει τον κόσμο, απάντησε «Ούτε κατά διάνοια. Ποτέ δεν πέρασε από το μυαλό μου να αλλάξω τον κόσμο. Αυτό που επιθυμώ είναι να αλλάξει η ανθρωπότητα από μόνη της, όπως έκανε τόσες φορές στο παρελθόν».

Αυτή είναι οπτική αισιόδοξου ανθρώπου.

Την προσυπογράφετε σε τελική ανάλυση;

Δεν θα προλάβω να το δω, γιατί είναι μακροπρόθεσμο. Όμως ελπίζω ο 21ος αιώνας να είναι αφιερωμένος στην επανασύνδεση εξουσίας και πολιτικής, μέσα από συλλογική δράση και κοινούς στόχους.

Η διάκριση μεταξύ αισιόδοξης και απαισιόδοξης στάσης κατά τη γνώμη μου είναι λογικά εσφαλμένη, αφού δεν εξαντλεί όλες τις πιθανότητες. 

Ποιός είναι ο αισιόδοξος; Όποιος πιστεύει πως ο κόσμος ως έχει εδώ και τώρα, είναι ο καλύτερος δυνατός. Ποιός είναι ο απαισιόδοξος; Αυτός που σκέφτεται πως ίσως ο αισιόδοξος να έχει δίκιο.

Υπάρχει και ο Καστοριάδης μεταξύ των δύο θέσεων, που λέει πως ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός και έλπιζε πως κάποτε θα πραγματοποιηθεί. Όσον αφορά στο απώτερο μέλλον, η άποψη του είναι σωστή, όχι όμως όσον αφορά στο άμεσο μέλλον. Όσο για μένα, είμαι βραχυπρόθεσμα απαισιόδοξος και μακροπρόθεσμα αισιόδοξος.

Δεν βλέπω ριζοσπαστικές αλλαγές σύντομα, αλλά είμαι σίγουρος, πως είναι στο πρόγραμμα.

[1] Ο ψυχίατρος R.D. Laing, ορίζει ως «διπλούς δεσμούς», τα διαφορετικά αντιφατικά μηνύματα στα οποία είναι εκτεθειμένα τα μέλη της οικογένειας λόγω της ταυτόχρονης επιρροής της κοινωνίας και της οικογένειας και την ανάγκη να απαντήσουν σε πολύ συχνά παράλογες προκλήσεις για να μην τιμωρηθούν.

Πηγή: Η Εποχή

Το νέο μνημόνιο τραντάζει το πολιτικό σύστημα

Ποιος το περίμενε ότι το τρίτο μνημόνιο θα ερχόταν στη Βουλή παραμονές 15Αύγουστου, όταν η πολιτική επικαιρότητα υποχωρεί και τα μπάνια του λαού γίνονται το μόνο πραγματικό γεγονός σε εθνικό επίπεδο. Οχι μόνο αυτό, αλλά λείπουν διακοπές και οι μεγαλοδημοσιογράφοι, με αποτέλεσμα να έχουν την ευκαιρία τους στα κανάλια οι αντικαταστάτες τους, που κάποιες φορές δυσκολεύονται να περάσουν τη “γραμμή”. Αλλά η συζήτηση για τη “γραμμή” είναι έτσι κι αλλιώς μπερδεμένη και δύσκολη στη σημερινή πολιτική συγκυρία.

Το Μέγαρο Μαξίμου υπερασπίζεται τη συμφωνία με τους πιστωτές και προβάλλει τα πλεονεκτήματά της, συγκρίνοντάς την με τα μέτρα που θα έφερνε η προηγούμενη κυβέρνηση. Είναι αλήθεια ότι προβλέπονται χαμηλότερα πρωτογενή πλεονάσματα και ότι διασφαλίζεται η χρηματοδότηση της χώρας μέχρι το 2019, όπως επίσης η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Είναι επίσης αλήθεια ότι υπάρχουν μέτρα κοινωνικής δικαιοσύνης, όπως η φορολόγηση των εφοπλιστών, ο διαγωνισμός για τις τηλεοπτικές άδειες, η υψηλή έκτακτη εισφορά στα πολύ υψηλά εισοδήματα. Δεν παύει να ισχύει, όμως, ότι η κυβέρνηση καλείται να εφαρμόσει μέτρα τα οποία μέχρι τώρα κατήγγελλε (όπως το άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων) και μεταρρυθμίσεις στις οποίες δεν δείχνει να πιστεύει (όπως ο περιορισμός των πρόωρων συντάξεων και η φορολόγηση των αγροτών).

ΟΧΙ και διάσπαση

Σε κάθε περίπτωση, η ψηοφοφορία του νέου μνημονίου θα είναι μια οριακή στιγμή για τον ΣΥΡΙΖΑ που έχει ήδη διχοτομηθεί και μένει σε εκκρεμότητα η επισημοποίηση της διάσπασης. Η Αριστερή Πλατφόρμα δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει αν θα φύγει μετά το ΟΧΙ. Εκτιμάται ότι 25 βουλευτές θα ακολουθήσουν τον Π. Λαφαζάνη στο κυοφορούμενο νέο αντιμνημονιακό κόμμα που θα συνεργαστεί, όπως όλα δείχνουν, με τον Α. Αλαβάνο και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ.

Αίνιγμα αποτελεί η στάση της ΠτΒ Ζ. Κωνσταντοπούλου, που κάνει ήδη δύσκολη τη ζωή του πρωθυπουργού. Απαντώντας στην επιστολή που της έστειλε ζητώντας τη σύγκληση της ολομέλειας την Πέμπτη τον ενημέρωσε ότι δεν θα γίνει συζήτηση σε επίπεδο επιτροπών σήμερα, όπως ο ίδιος είχε προτείνει. Αντί γι αυτό θα συνεδριάσει η Διάσκεψη των Προέδρων το βράδυ, στις 21:30(!) για να διαμορφώσει την διαδικασία.Το suspens συντηρεί και ο πρώην ΥΠΟΙΚ Γ. Βαρουφάκης, ο οποίος, λογικά, δεν θα υπερψηφίσει, αλλά κανείς δεν στοιχηματίζει αν θα διαλέξει το “παρών”, την απουσία ή αν θα πάει στην σκληρότερη δυνατή επιλογή.

Και βέβαια, ποιος ξέρει πώς θα διαμορφωθεί η σχέση Κωνσταντοπούλου-Βαρουφάκη-Λαφαζάνη το επόμενο διάστημα και ανάλογα με τις πολιτικές εξελίξεις που θα επηρεαστούν σε μεγάλο βαθμό από τον αριθμό των διαφοροποιήσεων που, εκτός απροόπτου, θα είναι πολλές.

Οι εκλογές στο επίκεντρο

Στο πολιτικό και διπλωματικό παρασκήνιο το κυρίαρχο θέμα είναι οι εκλογές. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζ.Κ.Γιούνκερ ζήτησε από τον πρωθυπουργό να δεσμευτεί ότι πρώτα θα υλοποιηθούν μεταρρυθμίσεις και θα γίνει η πρώτη αξιολόγηση από τους “θεσμούς” και μετά θα προκηρυχθούν εκλογές. Ανάλογα μηνύματα φαίνεται πως φτάνουν στην Αθήνα και από το Βερολίνο, ενώ η Α. Μέρκελ φέρεται να είπε στον Α. Τσίπρα στην τελευταία τους τηλεφωνική επικοινωνία ότι “δεν θα πάθετε και τίποτα με μια συμφωνία-γέφυρα”. Αυτή η “ξινίλα” αποδίδεται από κυβερνητικές πηγές στη δυσφορία του ΥΠΟΙΚ Β. Σόιμπλε για το γεγονός ότι ολοκληρώθηκε η συμφωνία στο χρονοδιάγραμμα που ήθελε η Αθήνα αλλά και στην αμφισβήτηση εκ μέρους του της βούλησης της κυβέρνησης να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις της.

Εκλογές δεν θέλουν ούτε στα κόμματα της αντιπολίτευσης που στηρίζουν τη συμφωνία. ΝΔ, Ποτάμι και ΠΑΣΟΚ ζητούν από τον πρωθυπουργό να εγκαταλείψει τον εκλογικό σχεδιασμό ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της ψηφοροίας. Ωστόσο, όλοι καταλαβαίνουν ότι αν οι διαρροές είναι περισσότερες από εκείνες που καταγράφτηκαν στις προηγούμενες ψηφοφορίες, θα διαμορφωθεί εκλογική δυναμική ανεξάρτητα από τις διαθέσεις του πρωθυπουργού.

Φαγούρα στα κόμματα

Στο εσωτερικό της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ υπάρχει ένταση ενόψει της ψηφοφορίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, τουλάχιστον 30 βουλευτές της ΝΔ εξέφρασαν παράπονα προς την ηγεσία για τη στάση του κόμματός τους απέναντι στο νέο μνημόνιο. Μέχρι και ο υπερμνημονιακός Αδωνις Γεωργιάδης πρότεινε αποχή από την ψηφοφορία. Ανάλογη εικόνα υπάρχει και στο ΠΑΣΟΚ όπου ο βενιζελικός Λεωνίδας Γρηγοράκος έστειλε επιστολή στην Φ. Γεννηματά ζητώντας της να μη δώσει “λευκή επιταγή” στον Α. Τσίπρα. Δεν πέρασε, άλλωστε, απαρατήρητο ότι ο Ευ. Βενιζέλος έβγαλε non paper για να απαντήσει σε εκείνο του Μεγάρου Μαξίμου πριν προλάβει να εκφραστεί η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Φ. Γεννηματά. Ο Στ. Θεοδωράκης από την πλευρά του ενημέρωσε βουλευτές και στελέχη του Ποταμιού ότι στο εξής θα ανέβουν οι τόνοι απέναντι στην κυβέρνηση και στον πρωθυπουργό προσωπικά, όπως άλλωστε συνάγεται από το γεγονός ότι επιλέγεται ο όρος ”μνημόνιο Τσίπρα”.

Για να δει κανείς όλη την εικόνα θα πρέπει να συνεκτιμήσει ότι το επόμενο διάστημα θα έρχονται συνεχώς προς ψήφιση στη Βουλή εφαρμοστικοί νόμοι, ενώ θα είναι πολύ αυστηρή η εποπτεία από το “κουαρτέτο”. Τον Οκτώβριο μπορεί να προκύψει συμπληρωματικός προϋπολογισμός για το 2015 και λίγο μετά θα συνταχθεί το προσχέδιο προϋπολογισμού για το 2016. Ανάλογα με τα ευρήματα των αξιολογήσεων, δεν αποκλείονται να ξαναβρεθούμε στην συνήθη παλίρροια των πιέσεων από τους πιστωτές και της απόκρουσής τους από την κυβέρνηση. Και βέβαια ο Β. Σόιμπλε θα καραδοκεί διεκδικώντας τη δικαίωση της άποψής του, ότι η χώρα μας δεν έχει θέση στην ευρωζώνη.

Πηγή

Μαξίμου: Σε τι διαφέρει η συμφωνία από αυτή των Σαμαρά-Βενιζέλου

Πηγές του Μεγάρου Μαξίμου αποτιμούν βήμα προς βήμα τα θετικά αποτελέσματα και τα οφέλη που προκύπτουν από το «Μνημόνιο 3», τη νέα συμφωνία με τους Θεσμούς και προχωρούν σε μια σύγκριση των νέων μέτρων ως προς αυτά που απαιτούσε η Τρόικα από την κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου τον Δεκέμβριο του 2014 στη φάση της 5ης αξιολόγησης.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, προβλέπονται:

1. Χαμηλότερα πρωτογενή πλεονάσματα

Τα πλεονάσματα τα οποία προβλέπονται στην συμφωνία, είναι χαμηλότερα από εκείνα της 5ης αξιολόγησης, κατά 11%. Αυτό μειώνει τα δημοσιονομικά μέτρα που θα ληφθούν, περίπου κατά 20 δις.  

2. Αλλαγή στον χρόνο και τα ποσά χρηματοδότησης

Με την παρούσα συμφωνία, η χώρα καλύπτει το σύνολο του χρηματοδοτικού κενού μέχρι το 2019, καθώς και των ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου. ΤΟ σύνολο της χρηματοδότησης θα είναι 86 δις, έναντι 4 δις που προέβλεπε η 5η αξιολόγηση.

3. Διασφαλίζεται η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, μέχρι του ποσού των 25 δις.

4. Επανέρχεται  σε ισχύ ο Θεσμός των Συλλογικών Συμβάσεων.

5. Παράλληλα με την εφαρμογή των μέτρων της συμφωνίας, προβλέπεται αναπτυξιακό πακέτο ύψους 35 δις. («πακέτο Juncker»).

6. Διατηρείται ο νόμος για τις 100 δόσεις, με μικρές αλλαγές που προέκυψαν από την εφαρμογή του. Στις ρυθμίσεις του νόμου αυτού, έχουν μπει 850000 οφειλέτες. Ο νόμος αυτός δεν έχει καμία σχέση με τον αντίστοιχο νόμο της προηγούμενης κυβέρνησης, χρήση του οποίου δεν έκανε κανένας πολίτης. 

7. Αποτράπηκε η εκχώρησή των κόκκινων δανείων σε distress funds.

8. Ο Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ) και η «μικρή ΔΕΗ», παραμένουν υπό δημόσιο έλεγχο.

9. Παραμένει σε ισχύ ο νόμος για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, χρήση των διατάξεων του οποίου, κάνουν περίπου 350.000 πολίτες.

10. Παραμένει σε ισχύ η δωρεάν εξέταση των πολιτών στα νοσοκομεία, χωρίς το εισιτήριο των 5 ευρώ.

11. Επανέρχεται η αργία της Κυριακής στα καταστήματα.

12. Παραμένει σε ισχύ η διάταξη που προβλέπει τηνπώληση των μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων, αποκλειστικά από τα φαρμακεία.

13. Το νέο Ταμείο Αξιοποίησης της Δημόσιας Περιουσίας συγκροτείται με τέτοιον τρόπο ώστε τα  έσοδα και τα κέρδη από την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας, να επιστρέφουν κατά ποσοστό 50% στην πραγματική οικονομία και την ανάπτυξη. Αυτό δεν συνέβαινε με το ΤΑΙΠΕΔ, μέσω του οποίου, η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας πήγαινε κατά 100% στην αποπληρωμή του χρέους.

14. Η συμφωνία δεν προβλέπει υπαγωγή στο Αγγλικό Δίκαιο, και παραίτηση της χώρας από την κρατική ασυλία.

Πηγή

Γιώργος Σταθάκης:«Δύσκολα και επώδυνα μέτρα»

Η συμφωνία που επιτεύχθηκε προβλέπει ήπια προσαρμογή ωστόσο, περιλαμβάνει και μια σειρά από «δύσκολα και επώδυνα μέτρα», δήλωσε ο υπουργός Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού, Γιώργος Σταθάκης.

Ήταν «η καλύτερη δυνατή» επιλογή δήλωσε ο υπουργός, μιλώντας στο κεντρικό δελτίο του Mega.

Υπογράμμισε ότι στην συμφωνία «δεν υπάρχουν μειώσεις μισθών» και ότι οι μειώσεις των συντάξεων θα «είναι οριακές», ενώ για τα προαπαιτούμενα είπε ότι «είναι αρκετά» και ως βασικότερα ανέφερε το φυσικό αέριο, τις πρόωρες συντάξεις και σειρά μέτρων για τις διαρθρωτικές αλλαγές.

«Με το προηγούμενο πρόγραμμα η Ελλάδα καλείτο την περίοδο 2015-2018 να παράγει πλεονάσματα της τάξης του 4,3% κατά μέσο όρο ετησίως, τώρα μιλάμε για μια πολύ ήπια προσαρμογή, καθώς η Ελλάδα καλείται να δημιουργήσει πλεονάσματα εφέτος -0,5%, το 2016 0,5%, το 2017 1,75% και το 2018 3,5%», ανέφερε ο υπουργός Οικονομίας.

Αναφερόμενος στην ανάπτυξη, ο Γ. Σταθάκης είπε ότι οι προβλέψεις είναι να υπάρξει μεταστροφή από το α' η β' τρίμηνο του 2016, που θα είναι όμως οριακά υφεσιακό έτος, και ταχεία επιστροφή στην ανάπτυξη το 2017.

Ο υπουργός απέφυγε να σχολιάσει τη στάση των Γερμανών για τη συμφωνία , υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική πλευρά ακολούθησε «μια συντεταγμένη διαδικασία» και ολοκλήρωσε τη συμφωνία με τους τέσσερις θεσμούς.

Πηγή

Φορολόγηση των αγροτών σημαίνει ασφυξία

Βένια Καρολίδου, Εφη Κωτσάκη, Πάνος Παπαϊωάννου, Κώστας Στεφανάκης*

Η εμπειρία από τη βίαιη αποδιοργάνωση του αγροτικού τομέα της Ανατολικής Ευρώπης τη δεκαετία του ’90 είναι άκρως ανησυχητική.

Τότε υπονομεύτηκε και τελικά καταστράφηκε η επισιτιστική επάρκεια των χωρών αυτών και καταστράφηκαν οι κρισιμότεροι αγροδιατροφικοί τομείς τους σε όφελος των αθρόων εισαγωγών από τη Δύση, καθεστώς που ακόμη συνεχίζεται.

Στις παραγωγικότερες περιοχές, η παραγωγή συνεχίστηκε από πολυεθνικές που εξασφάλισαν εφόδια και μηχανήματα

Το νέο στοιχείο του επερχόμενου Μνημονίου είναι αδιαμφισβήτητα η φορολόγηση του αγροτικού κόσμου.

Αν αυτό πρόκειται να εφαρμοστεί, θα προκαλέσει πολλά και βαριά προβλήματα στην ελληνική αγροτιά και κατ’ επέκταση στην ελληνική οικονομία.

Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι ο αγροτικός τομέας δεν είναι προνομιούχος, ειδικά στην Ελλάδα, παρότι στον Τύπο και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης καλλιεργούνται σχετικά αφηγήματα για δεκαετίες.

Ιδιαίτερα στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ο κόσμος της υπαίθρου υποστηρίζεται, διότι εξασφαλίζει επισιτιστική επάρκεια στις χώρες.

Υποστηρίζεται, γιατί συντηρεί το φυσικό περιβάλλον στην ύπαιθρο. Υποστηρίζεται ως θεματοφύλακας παμπάλαιας καλλιεργητικής γνώσης και εμπειρίας.

Μπορεί να ειπωθεί ότι η επίπτωση από τα νέα φορολογικά μέτρα στην αγροτική παραγωγή, μιας και αυτή είναι σχετικά περιορισμένη, δεν μπορεί να έχει τραγικά αποτελέσματα στο ΑΕΠ της χώρας.

Είναι όμως δυνατόν να αποδεχτούμε ακόμη και αυτή την περιορισμένη μείωση του ΑΕΠ, όταν η πτώση του αθροιστικά τα τελευταία 8 χρόνια προσεγγίζει το 30%; Πολύ δύσκολο.

Επίσης θα πρέπει να αποτιμηθεί η επίπτωση από τη μείωση της παραγωγής των βιομηχανιών που σχετίζονται με τον πρωτογενή τομέα, την επίδραση του περιορισμού της ζήτησης των αγροτών, το χαμένο μελλοντικό προϊόν από τη χαμηλή κεφαλαιακή σώρευση.

Φορολόγηση των αγροτών λοιπόν, ώστε να συγκεντρωθούν ποσά ίσα με 2 δισ. ευρώ (το 20% περίπου του αγροτικού εισοδήματος της χώρας) από έναν κλάδο που συνεισφέρει τα τελευταία έτη περίπου 10 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ και μάλιστα με φθίνουσα τάση, σημαίνει πλήρη άγνοια των κινδύνων που ελλοχεύουν για ένα τόσο πολυσύνθετο οικονομικό και κοινωνικό οικοσύστημα, όπως η ελληνική γεωργία. Σημαίνει ασφυξία.

Η ασφυξία αυτή επιβάλλεται σε έναν αγροτικό τομέα που χρόνια τώρα έχει μείνει χωρίς κατεύθυνση και προσανατολισμό εκ μέρους του κράτους, έχει χάσει σημαντικές αγορές -π.χ. εμπάργκο στη Ρωσική Ομοσπονδία- και αντιμετωπίζει προβλήματα αυξημένου κόστους πρώτων υλών που εισάγονται.

Οι κεφαλαιακοί έλεγχοι πλήγωσαν ακόμη περισσότερο τον τομέα, που σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από εισαγωγές, για να ολοκληρώσει την παραγωγή του.

Φάρμακα, λιπάσματα, είδη συσκευασίας, καύσιμα και λιπαντικά, ανταλλακτικά, σπόροι και άλλο πολλαπλασιαστικό υλικό, ζώα αναπαραγωγής εισάγονται στη χώρα.

Επιπλέον, το πλήγμα επιβάλλεται σε συνθήκες μείωσης της εσωτερικής ζήτησης, αλλά και της ζήτησης των γειτονικών και λοιπών ευρωπαϊκών χωρών.

Δεν πρέπει να υποτιμηθεί η έλλειψη αγροτικής πίστης, μετά την πώληση της ΑΤΕ και τα απαγορευτικά υψηλά επιτόκια.

Σε αυτές τις συνθήκες:

● Η αύξηση του φορολογικού συντελεστή, η προκαταβολή φόρου και η φορολόγηση επιδοτήσεων θα μειώσει κάθετα και δραστικά το διαθέσιμο εισόδημα της αγροτικής εκμετάλλευσης, χωρίς καν το σύστημα να δέχεται το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η ελληνική γεωργία δεν μπορεί να εξασφαλίσει ούτε καν την αμοιβή της απασχολούμενης οικογενειακής και προσωπικής εργασίας, επιβιώνει -δε- σε βάρος του εγκατεστημένου εγγείου κεφαλαίου και του ίδιου του φυσικού περιβάλλοντος.

Θα υπάρξει ένα σαφώς συρρικνωμένο κυκλοφορούν κεφάλαιο για τη νέα καλλιεργητική περίοδο. Κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε αποφάσεις για μειωμένη χρήση λιπασμάτων, εγγειοβελτιώσεων, μικρότερο αριθμό εργατοωρών, ακόμη και σε πρόσληψη λιγότερο αξιόπιστων και έμπειρων αγροτοεργατών, με φυσικό αποτέλεσμα τη μείωση της αγροτικής παραγωγής αρχικά. Παράλληλα η σχεδόν βέβαιη αύξηση της μαύρης εργασίας θα μειώσει περαιτέρω τα κρατικά έσοδα και τις ασφαλιστικές εισφορές.

● Οι μεγαλύτερες και επιχειρηματικής μορφής μονάδες πιθανόν θα μειώσουν την παραγωγή τους, πολλές όμως μονάδες θα αναγκαστούν να διακόψουν τη λειτουργία τους. Παρόμοια θα ενεργήσει η αποδυνάμωση στον τουριστικό τομέα που εμπλουτίζεται και εμβαθύνεται από ένα πλούσιο και ποικίλο αγροτικό προϊόν και από μια πολιτιστικά χαρακτηριστική κοινωνία της υπαίθρου.

● Αναμένεται να ενισχυθεί η διακίνηση παράνομα εισαγόμενων ανεξέλεγκτων πρώτων υλών και προϊόντων από γειτονικές χώρες με εξειδίκευση στο λαθρεμπόριο και την παραγωγή παράνομων ουσιών. Ομοια θα οδηγήσει στην υποτιμολόγηση ή απόκρυψη συναλλαγών και την ενίσχυση της παραοικονομίας. Παρόμοια δρα και η κατάργηση της επιστροφής του φόρου πετρελαίου.

● Ειδική περίπτωση αποτελεί η αύξηση ασφαλιστικών εισφορών που θα οδηγήσει σε αποφυγή δήλωσης των καλλιεργειών και συνεπακόλουθη μείωση των εσόδων του συστήματος ασφάλισης της παραγωγής και ταυτόχρονη ανεπιθύμητη ενίσχυση της αδήλωτης παραγωγής και της γκρίζας οικονομίας.

Η εμπειρία από τη βίαιη αποδιοργάνωση του αγροτικού τομέα της Ανατολικής Ευρώπης τη δεκαετία του ’90 είναι άκρως ανησυχητική.

Τότε υπονομεύτηκε και τελικά καταστράφηκε η επισιτιστική επάρκεια των χωρών αυτών και καταστράφηκαν οι κρισιμότεροι αγροδιατροφικοί τομείς τους σε όφελος των αθρόων εισαγωγών από τη Δύση, καθεστώς που ακόμη συνεχίζεται.

Στις παραγωγικότερες περιοχές η παραγωγή συνεχίστηκε από πολυεθνικές που εξασφάλισαν εφόδια και μηχανήματα. Οι νέες γενιές μετανάστευσαν και οι παλαιότερες περιορίζονται σε ιδιοπαραγωγή και τοπική ανταλλαγή προϊόντων και υπηρεσιών.

Από την πενταετή εμπειρία της υλοποίησης των συμφωνιών μεταξύ ελληνικών κυβερνήσεων και δανειστών, είναι εξαιρετικά πιθανό να μην αποδώσουν αυτά τα μέτρα, λόγω του γνωστού ρητού «ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος».

Η επερχόμενη αποδυνάμωση της ελληνικής γεωργίας θα θέσει σε κίνδυνο το υπάρχον ιδιοκτησιακό καθεστώς της αγροτικής γης.

Σε αυτήν την περίοδο αβεβαιότητας σχετικά με το μέλλον των ελληνικών τραπεζών που διατηρούν υποθήκες σε μεγάλο ποσοστό της αγροτικής γης, η γη αυτή θα αποτελέσει εύκολο στόχο, άλλοτε σαν γη υψηλής παραγωγικότητας, άλλοτε σαν φιλέτο για αστική ανάπτυξη και άλλοτε σαν περιοχή τουριστικά αξιοποιήσιμη.

Ο ρυθμός εγκατάλειψης της γης θα ενταθεί.

Οι παραπάνω επισημάνσεις δεν έχουν σκοπό να απαλλάξουν τον τομέα της υπαίθρου από τη συνεισφορά του στη δημοσιονομική εξυγίανση ούτε να διατηρήσουν τις παθογένειές του.

Αντίθετα, γίνονται για να επισημάνουν το παράλογο των μέτρων που επιβάλλονται σε μια μικρή και αδύναμη χώρα από τους εταίρους της.

Το ότι αυτά συμβαίνουν σε παγκόσμιες συνθήκες αύξησης της ζήτησης για αγροτικά προϊόντα διατροφής και βιομηχανικά, αύξησης των τιμών της καλλιεργήσιμης γης σε αναπτυγμένες χώρες, καθώς και σε καθεστώς ελάχιστων επιτοκίων διεθνώς, επιτείνει τον ήδη έντονο προβληματισμό -αν όχι βεβαιότητα- για τους σκοπούς και στόχους των εταίρων μας.

Διά στόματος του πρωθυπουργού, στην πρόσφατη επίσκεψή του στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, διακηρύχθηκε η πρόθεση της κυβέρνησης να διαπραγματευτεί σκληρά για την ελάφρυνση των παραπάνω αγροτοκτόνων μέτρων.

Η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να επιτύχει σε αυτήν τη διαπραγμάτευση, γιατί η επιβίωση της ελληνικής γεωργίας είναι κρίσιμη για την όλη ελληνική οικονομία και κοινωνία.

*Από την Ατυπη Ομάδα Προβληματισμού για τα Αγροτικά Θέματα

● Βένια Καρολίδου, οικονομολόγος (μέλος του Τμήματος Αγροτικής Ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ)

● Εφη Κωτσάκη, οικονομολόγος

● Πάνος Παπαϊωάννου, οικονομολόγος αγροτικού τομέα

● Κώστας Στεφανάκης, γεωπόνος