Πεθαίνοντας στον Παράδεισο

“(!ΚΛΙΚ!)

Αυτό το κλικ έγινε στο κεφάλι του. Ήταν ο ήχος που κάνει μια ασφάλεια όταν βραχυκυκλώνει και καίγεται.”

Στήβεν Κινγκ, Νεκρωτταφίο Ζώων.

“Τα παίρνεις όλα πολύ στα σοβαρά,ήταν τα λόγια του ληστή

Έχουν περάσει όλα αυτά πάει καιρός πολύς

Εδώ απάνω στα βουνά δεν δίνουν δεκάρα τσακιστή

Για ό,τι έχει κερδηθεί, για ό,τι έχει πια χαθεί”.

Ο παλιάτσος κι ο ληστής, Δ. Σαββόπουλος

“There must be some way out of here,

said the joker to the thief.

There’s too much confusion

I can’t get no relief”

All Along the Watchtower, Bob Dylan

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Υπάρχει ένα μέρος στον Νέστο που λέγεται Παράδεισος.

Ίσως ακούγεται υπερβολικό σε όποιον δεν έχει βρεθεί εκεί. Κατά κάποιο τρόπο είναι. Πιο πολύ θα του ταίριαζε να λεγόταν Μικρός Παράδεισος.

Γιατί ο Κήπος της Εδέμ ήταν αχανής, με τέσσερις γιγάντιους ποταμούς. Στον Παράδεισο του Νέστου υπάρχει μόνο ένας, μικρός σε σχέση με τον Ευφράτη, και σίγουρα δεν είναι αχανής κοιλάδα.

Αλλά σε όποιον αρέσουν οι μικρές καταστάσεις, οι πιο προσωπικές, ο Παράδεισος εκείνος θα τους φανεί πιο παραδεισένιος απ’ το μεγαθήριο της Εδέμ.

Εκεί βρέθηκα, σ’ αυτό τον παράδεισο μινιατούρα, τυχαία ή μπορεί και όχι, όταν μου γύρισε η βίδα.

~~{}~~

Δεν είναι δύσκολο να σου συμβεί, να σου γυρίσει η βίδα εννοώ. Οι περισσότεροι άνθρωποι σχοινοβατούμε πάνω σε μια τρίχα γαϊδουρινής υπομονής, μια γαϊδουρινή τρίχα έστω. Χωρίς δίχτυ ασφαλείας.

Δεξιά κι αριστερά το κενό. Λίγο να παραπατήσεις, λίγο να χάσεις την ισορροπία σου κι έπεσες – ρίχνοντας απ’ τα σύννεφα κι όλους εκείνους που πίστευαν ότι φαινόσουν ήσυχος άνθρωπος.

Το πώς θα σου γυρίσει η βίδα, ίσως να ’ναι θέμα χαρακτήρα. Αλλά μόνο δυο γενικές κατηγορίες υπάρχουν: Αριστερόστροφα και δεξιόστροφα, προς τα έξω και προς τα μέσα.

Αν σου γυρίσει προς τα έξω, τότε αλίμονο στους ανθρώπους που θα βρεθούν κοντά σου τη λάθος στιγμή.

Ένα κλικ είναι. Ένα κλικ σκανδάλης και καθαρίζεις όποιον στέκεται μπρος σου. Συμβαίνει συχνά.

Αν σου γυρίσει προς τα μέσα, είναι πιο εύκολα τα πράγματα. Απλώς βρίσκεις ένα ψηλό μέρος, σαν τον watchtower του Dylan, και μετράς πόσα δευτερόλεπτα θα σου πάρει μέχρι να φτάσεις κάτω.

Αυτό ακριβώς έκανα κι εγώ όταν πήγα στον Παράδεισο του Νέστου.

~~{}~~

Ήμουν σαράντα έξι χρονών όταν μ’ απέλυσαν απ’ τη δουλειά μου. Τι ακριβώς έκανα, δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι μέχρι τότε έβγαζα δυο χιλιάρικα τον μήνα, ότι το έκανα είκοσι τρία χρόνια κι ότι δεν ήξερα να κάνω τίποτα άλλο.

Έμεινα δυο χρόνια άνεργος. Ξόδεψα την αποζημίωση, ήπια τόνους τζιν, με χώρισε η γυναίκα μου και πήρε μαζί τις δυο κόρες μας.

Δεν μου γύρισε η βίδα, όχι. Δεν ξέρω γιατί, αλλά δεν νομίζω ότι μπορεί να βρεθεί μια ασφαλής εξίσωση για να προλαμβάνουμε τα στριψίματα της βίδας – γενικά και σε όλους.

Ένα κλικ είναι, αλλά πότε δεν ξέρεις πώς θα γίνει, πότε θα καεί η ασφάλεια.

~

Υποτίθεται ότι έπρεπε να δίνω διατροφή στην πρώην γυναίκα μου 300 ευρώ. Πού να τα βρω; Έμενα σ’ ένα υπόγειο κι έτρωγα έξι μέρες τη βδομάδα ρύζι. Την Κυριακή μακαρόνια. Κι αυτά τα ’παιρνα απ’ το Κοινωνικό Παντοπωλείο.

Έψαξα για μια καλή δουλειά, στο πτυχίο μου, αλλά ποιος θέλει να προσλάβει έναν καταθλιπτικό μεσήλικα; Εγώ πάντως δεν θα μ’ έπαιρνα.

Με χίλια ζόρια, βρήκα δουλειά ως ανεξάρτητος πωλητής του «!Η-Επανάσταση-Στο-Μπάνιο!»

Το «ανεξάρτητος» ακούγεται ωραίο, αλλά δεν είναι. Σημαίνει ότι πληρωνόμουν με ποσοστά επί των πωλήσεων και μόνο.

Τι είναι το «!Η-Επανάσταση-Στο-Μπάνιο!»; Ένα σύστημα για ν’ ασφαλίζεις το σιφόνι του μπάνιου μ’ ένα πάτημα του ποδιού. Τέρμα στους αφρούς, τέρμα στις κατσαρίδες. Το πατάς και ξενοιάζεις. Και κοστίζει μόνο 5 ευρώ (+ΦΠΑ).

Για να πουλήσω, πήγαινα σ’ όλες τις κλαδικές εκθέσεις, πήγαινα σε μπαρ και ξενοδοχεία, πήγαινα στα σπίτια πόρτα πόρτα. Έτρεχα δώδεκα ώρες τη μέρα κι έλεγα ξανά και ξανά και ξανά και ξανά και ξανά, και όσα ξανά μπορεί ν’ αντέξει ένας άνθρωπος, το ίδιο τροπάριο. Και κοστίζει μόνο 5 ευρώ (+ΦΠΑ).

Σας φαίνεται βαρετό; Ήταν εξοντωτικό, χειρότερα ακόμα, ήταν βάναυσο.

Τον καλύτερο μήνα κατάφερνα να δώσω τη διατροφή και να φάω την Κυριακή μια τσιπούρα. Τσιπούρα ορφανοτροφείου εννοείται, όχι τις άλλες, τις ακριβές, τις αλανιάρες.

Το έκανα έξι μήνες, αλλά η βίδα μου δεν είχε γυρίσει, το κλικ δεν έγινε, η ασφάλεια δεν κάηκε. Έπρεπε να πέσω στο Holy Ginger.

~~{}~~

Είχα πάει για προώθηση στο Sani Resort, στη Χαλκιδική. 1500 δωμάτια, 1500 μπάνια, χώρια εκείνα στις κοινές εγκαταστάσεις. Αν κατάφερνα να πουλήσω εκεί το “!Η-Επανάσταση-Στο-Μπάνιο!” ίσως και να ’τρωγα γαρίδες σαγανάκι την Κυριακή.

Ο διευθυντής προμηθειών, ένας ξινισμένος πιτσιρικάς το πολύ τριάντα χρονών, με άκουσε για είκοσι λεπτά. Του έκανα πλήρη επίδειξη. Αφού τέλειωσα, ελπίζοντας στο όνειρο, μου είπε μόνο: «Μα εμείς δεν το χρειαζόμαστε αυτό.»

Πήγα να του πω κι άλλα, για να τον πείσω, είχα πάρει φόρα.

Μου έδειξε τα σιφόνια ενός δωματίου. Είχαν μια άλλη πατέντα, του ανταγωνιστή μας «Η-Αναγέννηση-Στο-Μπάνιο».

Ήθελα να τον ρωτήσω: «Καλά, ρε φίλε. Και γιατί μ’ αφήνεις να μιλάω τόση ώρα;»

Δεν του είπα τίποτα. Συγκεκριμένα δεν του είπα ούτε γεια. Πήρα το δείγμα κι έφυγα.

Η βίδα δεν μου γύρισε ούτε τότε, όμως ακούγονταν τριξίματα, μύριζε καμένο πλαστικό.

~

Καθώς ανέβαινα με τα πόδια την ανηφόρα προς την έξοδο και το πάρκινγκ, με βάρεσε ο ήλιος. Στάθηκα στο μπαρ του resort και ζήτησα ένα ποτήρι νερό. Εκεί βρισκόταν ο Κωστής και πουλούσε το Holy Ginger. Τον ήξερα από άλλες εκθέσεις, έμεινα να τον ακούω.

«Το Holy Ginger είναι ένα μείγμα από φρέσκο χυμό τζίντζερ, λεμόνι και ανθόμελο. Ο χυμός βγαίνει με πρέσα ψυχρής έκθλιψης. Είναι νωπό, δεν είναι παστεριωμένο, έτσι διατηρεί όλες τις θεραπευτικές ιδιότητες της πιπερόριζας – και την αψάδα της. Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική, το τζίντζερ χαρακτηρίζεται πανάκεια. Αλλά το Holy Ginger δεν είναι μόνο φάρμακο, είναι και απόλαυση. Διατηρείται στο ψυγείο για δυο μήνες και μπορείς να το κάνεις αναψυκτικό, αφέψημα, κοκτέιλ ή να το χρησιμοποιήσεις στη μαγειρική.»

Τα έλεγε τόσο ωραία, που ήμουν έτοιμος να παραγγείλω ένα. Είχε μαζί του δυο δίμετρες κοπέλες που κερνούσαν σφηνάκια Holy Ginger τους Ρώσους τουρίστες.

Ο διευθυντής μπαρ και εστιατορίων είχε ξετρελαθεί με το προϊόν. Μπροστά μου έκανε παραγγελία για δέκα πεντόκιλους ασκούς τη βδομάδα.

Τότε ήταν που μου γύρισε η βίδα.

Προσπάθησα να το αποφύγω. Είπα στον εαυτό μου ότι ο Κωστής τα είχε καταφέρει χάρη στο χαρισματικό προϊόν που προωθούσε. Μετά κατάλαβα ότι εκείνος ήταν χαρισματικός πωλητής. Αν είχε το «!Η-Επανάσταση-Στο-Μπάνιο!» θα τους έπειθε να ξεριζώσουν από κάθε σιφόνι το «Η-Αναγέννηση-Στο-Μπάνιο», για να πάρουν το προϊόν του.

Τότε μου γύρισε η βίδα. ΚΛΙΚ!

Ανέβηκα στο πάρκινγκ όπου είχα το αυτοκινητάκι μου. Άδειασα το πορτ μπαγκάζ απ’ τα κιβώτια του «!Η-Επανάσταση-Στο-Μπάνιο!» Τα πέταξα στο δρόμο. Κι αντί να γυρίσω προς Θεσσαλονίκη, έφυγα ανατολικά.

Δεν μ’ ένοιαζε πού πήγαινα. Ο δείκτης της βενζίνης ήταν στο ένα τέταρτο. Ας έφτανα όπου έφτανα. Ήθελα μόνο να χαθώ. Και στο μυαλό μου σχηματιζόταν η σκέψη μιας τελικής και θανατηφόρας πτώσης.

~~{}~~

Ο δρόμος με πήγαινε προς Ξάνθη. Στο ραδιόφωνο έπαιζε Τζίμι Χέντριξ (There must be some way out of here) όταν είδα την πινακίδα προς αριστερά:

«Παράδεισος

Paradeisos

13km»

Γέλασα. Θρήσκος δεν είμαι ιδιαίτερα. Δεν θυμάμαι καν πότε πήγα στην εκκλησία τελευταία φορά. Μπορεί για να πουλήσω το «!Η-Επανάσταση-Στο-Μπάνιο!»

Αλλά είπα φωναχτά: «Παράδεισος! Ωραίο μέρος για να πεθάνεις.»

Κι έστριψα αριστερά.

~

Η βενζίνη τέλειωσε στα έξι χιλιόμετρα απ’ τον Παράδεισο. Το άφησα στην άκρη, με τα κλειδιά στη μίζα. Ολοένα και πιο έντονα το ένιωθα: Δεν θα γύριζα ποτέ πίσω.

Δεν πήρα τίποτα μαζί μου. Ούτε το πορτοφόλι μου. Έτσι κι αλλιώς άχρηστο ήταν, άδειο σαν το σπίτι μου.

Περπάτησα αρκετή ώρα. Και γδυνόμουν. Κάποιος θα μπορούσε να με βρει ακολουθώντας τα πεταμένα-στο-δρόμο-ρούχα-του-εμποράκου. Όταν έφτασα στο ποτάμι, είχα βγάλει και τα παπούτσια. Ιδανικός αυτόχειρας, μόνο με το μποξεράκι και το φανελάκι.

Ξεκίνησα να σκαρφαλώνω. Υπήρχε ένα οιονεί μονοπάτι, που στα κατσίκια θα φάνταζε λεωφόρος. Όσο ανέβαινα, η θέα γινόταν και πιο γραφική, σαν καρτ ποστάλ Ελάτε Στην Ελλάδα. Αλλά δεν μ’ άγγιζε η ομορφιά, είχα πάρει την απόφαση μου.

Όταν έφτασα αρκετά ψηλά, πήγα στην άκρη του γκρεμού. Για μια στιγμή, μου ’ρθε να κάνω τον σταυρό μου, αλλά μετά ένιωσα σαν απατεώνας πωλητής που προσπαθεί να πουλήσει πίστη σ’ Εκείνον που τα ξέρει όλα.

Όχι, δεν μ’ ένοιαζε. Μπορεί η κάθοδος να ’ταν εξπρές απ’ τον Παράδεισο στην Κόλαση, αλλά δεν μ’ ένοιαζε. Ήθελα μόνο να φύγω. Κλικ.

~~{}~~

Δεν ξέρω πόση ώρα στεκόμουν εκεί. Αλλά ήμουν έτοιμος να πέσω, μισό βήμα απ’ το κενό, όταν άκουσα τη φωνή πίσω μου.

«Αν πέσεις αποδώ, στην καλύτερη περίπτωση θα μείνεις τετραπληγικός. Στη χειρότερη… Θα βραχείς.»

Γύρισα και είδα τον Αστερίξ γέρο.

Ήταν ένας κοντός ασπρομάλλης, με μουστάκι σαν τον ήρωα του Γκοσινί – και μαλλί αλογοουρά με τοπική αραίωση. Φορούσε μόνο μια παρδαλή βερμούδα. Ξυπόλητος σαν Χόμπιτ.

«Μην προσπαθήσεις να με σταματήσεις», του είπα.

«Δεν το ’χα σκοπό», έκανε εκείνος. «Μόνο σου λέω ότι, αν θες να σκοτωθείς, πρέπει ν’ ανέβεις εκεί.»

Μου έδειξε έναν βράχο πέντε ορόφους πιο ψηλά.

«Το λέμε εξέδρα του βέβαιου θανάτου», μου είπε.

«Αλήθεια;»

«Όχι.» Γέλασε κάτω απ’ τα μουστάκια του. «Αλλά είναι γαμάτο όνομα, δεν νομίζεις;»

Και γύρισε να φύγει.

«Σ’ ευχαριστώ πολύ. Για την κατανόηση», του είπα όσο πιο ειρωνικά μπορούσα να το πω.

«Ευχαρίστηση μου», έκανε αυτός.

Κι απομακρύνθηκε σφυρίζοντας έναν γνωστό σκοπό.

Κόλλησα να σκέφτομαι τι σφύριζε. Ήταν το μουσικό θέμα απ’ τη Γέφυρα του Ποταμού Κβάι. Μου την έδωσε. Εντάξει, εγώ ήθελα να πεθάνω, δικαίωμα μου είναι. Αλλά εκείνος; Πώς την είχε δει; Ο άγγελος του θανάτου;

Κοίταξα την Εξέδρα του Βέβαιου Θανάτου (ωραίο όνομα, πράγματι), κοίταξα και τον Άλεκ Γκίνες ν’ απομακρύνεται. Τον πήρα στο κατόπι.

«Συγνώμη», του είπα όταν τον έφτασα. Δεν μου έδωσε καμιά σημασία.

«Συγνώμη… Κύριε… Να σας ρωτήσω κάτι;»

«Ρώτησες ήδη κάτι», μου είπε.

«Τι ρώτησα;»

«Αν μπορείς να με ρωτήσεις κάτι.»

Το θέατρο του παραλόγου. Πήγα στον Παράδεισο για ν’ αυτοκτονήσω κι έπεσα πάνω στον Γκοντό. Εδώ ήταν τόσο καιρό. Τζάμπα τον περιμένουν ο Βλαδίμηρος κι ο Εστραγκόν στα θέατρα.

Έφτασα δίπλα του.

«Δεν σε νοιάζει αν θα σκοτωθώ;» τον ρώτησα.

Κοντοστάθηκε και με κοίταξε – για πρώτη φορά.

«Δεν θες να πηδήξεις;» μου είπε.

«Θέλω.»

«Τότε θα ήταν αγένεια να μη σου δείξω τον δρόμο.»

Και συνέχισε να περπατάει. Τον ακολούθησα. Ήμουν σαν επίμονος πωλητής που προσπαθούσε να πείσει κάποιον αδιάφορο πελάτη. Ή σαν μάρτυρας του Ιαχωβά: «Συγνώμη, κύριε. Μήπως έχετε λίγο χρόνο να μιλήσουμε για τον Κύριο και Σωτήρα μας κι από πού θα πέσω για να πεθάνω;»

Με τσιγκλούσε με την αδιαφορία του.

«Συνήθως οι άνθρωποι νιώθουν καλύτερα όταν σώζουν κάποιον», του είπα.

«Αυτό είναι αλήθεια. Συνήθως. Οι άνθρωποι.»

«Κι εσύ, λοιπόν, γιατί…».

«Γιατί στ’ αρχίδια μου.»

Τι ν’ απαντήσεις σ’ αυτό;

~

Με το περπάτημα και την «κουβέντα» είχαμε φτάσει κοντά σε μια καλύβα. Δεν θα το πω σπίτι, γιατί δεν ήταν σπίτι, όχι σαν αυτά που βλέπουμε στην πόλη. Ήταν από εκείνα τα χομπιτόσπιτα, τα εναλλακτικά, που τα φτιάχνουν με πηλό ή κάτι τέτοιο. Κάποια εποχή είχαν γίνει πολύ της μόδας. Κομπόσπιτα.

Ο γερο Αστερίξ στάθηκε απέξω.

«Καλά σαράντα», είπε και μπήκε.

Πάνω απ’ την πόρτα ήταν μια ζεν ταμπέλα, χειροποίητη. Αρχικά έγραφε: «Όποιος μπαίνει εδώ μέσα, τιμή μου. Όποιος δεν μπαίνει, ευχαρίστηση μου.»

Αλλά κάποιος, μάλλον ο ίδιος ο γερο-Αστερίξ, είχε διαγράψει πρόχειρα, με ένα χι, το «τιμή μου» και το «ευχαρίστηση μου» κι είχε προσθέσει από πάνω «στ’ αρχίδια μου».

Οπότε η ταμπέλα που είδα έγραφε: «Όποιος μπαίνει εδώ μέσα, στ’ αρχίδια μου. Όποιος δεν μπαίνει, στ’ αρχίδια μου.»

Φυσικά και μπήκα. Χρειάστηκε να σκύψω στην πόρτα, αλλά μέσα ήταν πολύ πιο ευρύχωρο απ’ όσο φαινόταν απέξω.

«Επιτρέπεται;» ρώτησα τον Γκοντό Αστερίξ.

«Και να μην επιτρέπεται τι σημασία έχει; Μπήκες ήδη.»

Έβαλε στο τραπέζι μια γαβάθα με ελιές κι ένα ψωμί. Έπειτα ξεβίδωσε ένα τούλιπ, ένα απ’ αυτά τα κονσερβαρισμένα κρέατα –ο Θεός να τα κάνει– που τρώγαμε όταν ήμασταν παιδιά. Έπιασε κι ένα μπουκάλι του νερού, γέμισε το ποτηράκι του, ήπιε και ξεκίνησε να τρώει.

Δεν με προσκάλεσε, λες και δεν ήμουν εκεί. Αλλά καθώς τον είδα να τρώει θυμήθηκα ότι είχα να φάω απ’ το πρωί.

«Στ’ αρχίδια μου» σκέφτηκα κι έκατσα στο τραπέζι.

«Τσίπουρο πίνεις;» με ρώτησε δείχνοντας το μπουκάλι του νερού, που προφανώς δεν περιείχε νερό.

«Πίνω.»

«Ε, πάρε ένα ποτήρι και βάλε. Τι περιμένεις; Επίσημη πρόσκληση;»

Ήταν το καλύτερο φαγητό που είχα φάει τα τελευταία χρόνια. Ίσως γιατί δεν σκεφτόμουν τίποτα. Μόνο έτρωγα. Τι σου λείπει; Τούλιπ.

Δεν μιλήσαμε καθόλου, σαν να καθόμασταν σε διαφορετικά τραπέζια. Ούτε συστηθήκαμε ούτε τίποτα. Το τελευταίο γεύμα ενός θανατοποινίτη. Τι να πεις; Χάρηκα που σε γνώρισα, πάω να πηδήξω τώρα. Τα λέμε στην Άλλη Πλευρά.

Και θα μπορούσε να τελειώνει έτσι η ιστορία του θανάτου μου. Να απολαύσω αυτό το γεύμα και να καταλάβω ότι στη ζωή πρέπει να μετράμε τις μικρές στιγμές: Λίγες ελιές, λίγη ρακή και την παρέα ενός φίλου – αν και δεν ήξερα ούτε τ’ όνομα του.

Αυτή θα ήταν μια καλή ιστορία για τον Κοέλιο, θα την έκανε μυθιστόρημα και θα ’βγαζε μερικά εκατομμυριάκια έτσι – αυτός κι αν είναι καλός πωλητής.

Λυπάμαι που θα σας στεναχωρήσω, αλλά η δική μου ιστορία περιλαμβάνει και πτώση – που ήρθε λίγο μετά την Εύα.

~~{}~~

Τρώγαμε ακόμα, όταν άνοιξε η πόρτα. Με φόντο το τετράγωνο φως του ήλιου, είδα μια γυναικεία σκιά. Η σκιά μίλησε, μίλησε και είπε: «Μπα; Έχουμε παρέα;»

Θ’ αρκούσε μόνο η φωνή, για να καυλώσει ένα ολόκληρο γηροκομείο, άντρες και γυναίκες. Είχε τη χροιά της Λάνα ντελ Ρέι, με την προφορά της Λαμπέτη και λίγο απ’ το βελούδο του Μάρβιν Γκέι – όταν τραγουδά το Sexual healing.

Μπήκε μέσα κι έκλεισε την πόρτα πίσω της. Τα μάτια μου χρειάστηκαν λίγο χρόνο να προσαρμοστούν, να δουν καλά – και σαν είδα κόντεψα να τυφλωθώ.

Ήταν γύρω στα είκοσι πέντε. Μαύρο μακρύ μαλλί και μαυρισμένη. Έμοιαζε με την Ιρίνα Σάικ, αλλά τα μάτια της ήταν σαν του Μπόουι, ένα γαλαζοπράσινο και το άλλο καστανό.

Σώμα συλφίδας, ένα εβδομήντα κάτι χωρίς παπούτσια –ήταν ξυπόλητη σαν κι εμένα–, κι εξήντα κιλά.

Φορούσε τζιν σορτσάκι κι ένα κολλητό τοπ που άφηνε τον αφαλό ν’ αναπνέει ελεύθερα. Τατουάζ στα χέρια και στους μηρούς. Σκουλαρίκια όπου έβλεπα -μύτη, αυτιά, φρύδια, αφαλός, μάλλον και σ’ άλλα μέρη που δεν έβλεπα.

Πέρασε πίσω απ’ τον Γκοντό, του χάιδεψε τ’ αραιωμένα μαλλιά και με κοίταξε.

«Τι έγινε, Μάριε; Δεν θα μας συστήσεις;» του είπε.

Ο Μάριος (όχι δεν ήταν ο Αστερίξ ούτε ο Γκοντό) έβρεξε το λαρύγγι του με ρακή.

«Αποδώ η Τάσα», μου είπε.

Και περίμενα να ολοκληρώσει σωστά την πρόταση του. Να πει: «Αποδώ η Τάσα, η κόρη μου, μη σου πω εγγονή μου».

Αυτό το «κόρη μου» δεν ακούστηκε ποτέ.

«Αποκεί ένας τύπος που πήγε να πηδήξει στο ποτάμι για να πνιγεί», συνέχισε.

Σηκώθηκα όρθιος κι έδωσα το χέρι μου.

«Χάρηκα πολύ, Βασίλης», της είπα, αλλά η Τάσα δεν μου έδωσε το δικό της.

Αντί γι’ αυτό, έσκυψε και φίλησε τον Μάριο στο στόμα. Μάλλον δεν ήταν κόρη του.

Έκατσα πάλι στη θέση μου, ενώ σκεφτόμουν πώς γινόταν ο σκατόγερος ο Γκοντό να ’ναι με τη νύμφη. Κάποιοι άντρες έχουν όλη την τύχη του κόσμου μαζεμένη στα μουστάκια τους.

«Είδα ένα γεράκι», είπε η Τάσα στον Μάριο, πηγαίνοντας προς τον πάγκο που εκτελούσε χρέη νεροχύτη. Και μετά, αφού ήπιε νερό, είπε σε μένα: «Ώστε θες να σκοτωθείς.»

Τις δύο προτάσεις τις είπε ακριβώς με τον ίδιο τόνο, λες και δεν έχει διαφορά αν δεις γεράκι κι αν πέσεις στο γκρεμό.

«Έτσι λέω», της απάντησα.

«Το ’χεις ξανακάνει;» με ρώτησε, σοβαρά, κοιτώντας με στα μάτια.

«Δυο φορές», αστειεύτηκα.

Προσπαθούσα να δείχνω όσο πιο άνετος μπορούσα, αλλά δεν φορούσε σουτιέν και τα μάτια μου διαρκώς πήγαιναν προς τις ρώγες της. Το κατάλαβε, με είδε. Μάλλον με είδε κι ο Μάριος.

«Τρίτη και καλή», είπε εκείνος και σηκώθηκε. «Πάω να τρυγήσω ήλιο.»

Άνοιξε την πόρτα κι έφυγε, έτσι απλά. Η Τάσα είχε σκύψει κάτω απ’ τον πάγκο. Ήθελα να βρω κάτι έξυπνο να πω, αλλά μου ήταν δύσκολο να σκεφτώ με τον κώλο της στα μούτρα μου.

Πότε ήταν η τελευταία φορά που είχα κάνει σεξ; Προσπάθησα να θυμηθώ. Αφού έφτασα έναν χρόνο πίσω σταμάτησα να προσπαθώ. Ήταν πολύς καιρός.

Η Τάσα στράφηκε για να μου πει κάτι και με είδε να την κοιτάζω – πάλι. Γύρισε και στάθηκε όρθια μπροστά μου, με τα χέρια στους γοφούς, χαμογελώντας.

«Ναι», της είπα, «το παραδέχομαι. Κοιτούσα τον κώλο σου.»

«Εντάξει, μην αγχώνεσαι, δεν θα το πω στον Μάριο», είπε εκείνη και γέλασε.

«Δηλαδή, αλήθεια τώρα… Ο Μάριος είναι…».

Πώς να τον έλεγα; Γκόμενο; Εραστή; Σύζυγο;

«Ναι, είναι», είπε η Τάσα. «Θα κατέβω να φέρω λαχανικά και φρούτα. Θες να ’ρθεις να βοηθήσεις;» Και συμπλήρωσε: «Ή θα πηδήξεις τώρα;»

Θα ήθελα να είχε πει: «Ή θα με πηδήξεις τώρα;» Δεν το είπε.

«Θα έρθω», της είπα. «Ο παράδεισος μπορεί να περιμένει.»

«Ωραία», έκανε εκείνη. Αλλά στην πόρτα κοντοστάθηκε. «Στην πραγματικότητα οι αυτόχειρες πάνε στην κόλαση», είπε και βγήκε.

Την ακολούθησα, μέχρι την κόλαση – κι ακόμα παραπέρα.

~~{}~~

Κατεβήκαμε το βουνό από άλλο μονοπάτι, πιο βατό. Τη ρώτησα για τον Μάριο, πιστεύοντας ότι θ’ απαντούσε με μισόλογα και γρίφους. Πάλι με γρίφους μιλάς, γέροντα. Όμως μου τα ’πε όλα.

Ο Μάριος ήταν Αθηναίος. Εξαρχειώτης συγκεκριμένα. Στην πλατεία έπαιζε μουσική με τον Άσιμο και τα ’πινε με τη Γώγου. Πέρασε έτσι έξαλλα κι ελεύθερα μέχρι που αυτοκτόνησε ο Άσιμος. Τότε του γύρισε η βίδα (!ΚΛΙΚ!) Ξυρίστηκε, έκοψε τις καταχρήσεις και μετακόμισε στο Κολωνάκι. Αποφάσισε να βγάλει λεφτά. Σε μερικά χρόνια είχε τρεις καφετέριες.

Γνώρισε τη Μάγδα και παντρεύτηκαν. Δεν έκαναν παιδιά, αλλά περνούσαν ζωή χαρισάμενη, με ανέσεις και ταξίδια στα Παρίσια και στις Ταϊτές.

Σε κάποιο ταξίδι με τρένο προς Θεσσαλονίκη, η Μάγδα κρύωσε από το κλιματιστικό. Έτσι πίστεψαν. Έμεινε τρεις μέρες στο σπίτι με πυρετό, παίρνοντας ομοιοπαθητικά, ανθοϊάματα κι άλλα μαντζούνια. Την τέταρτη μέρα την πήγε στο νοσοκομείο. Νόσος των λεγεωνάριων. Πέθανε σε είκοσι τέσσερις ώρες.

Του Μάριου του γύρισε η βίδα ξανά (!ΚΛΙΚ!). Έβαλε ένα όπλο στον κρόταφο και πυροβόλησε. Αστόχησε. Δεν είναι παράξενο. Η απόπειρα με τις περισσότερες πιθανότητες αποτυχίας είναι το όπλο στον κρόταφο -όχι στο στόμα.

Η σφαίρα έξυσε το κρανίο του Μάριου. Συνήλθε στην εντατική μετά από τρεις μέρες. Πούλησε ό,τι είχε, έφτιαξε το κομπόσπιτο στον Παράδεισο κι έμεινε εκεί, σαν τίποτα να μην είχε σημασία πια.

Ευχαριστώ για τα ψάρια, στ’ αρχίδια μου κι άντε γεια.

Η ζωή ενός ανθρώπου σε διακόσιες λέξεις και τρεις χιλιάδες βήματα.

~~{}~~

«Κι εσύ;» ρώτησα την Τάσα.

«Εγώ, τι;»

«Πώς βρέθηκες εδώ;»

«Τυχαία. Σαν κι εσένα.»

Είχαμε φτάσει κοντά στο ποτάμι. Μου έδειξε προς τα πού θα πηγαίναμε. Νόμιζα ότι θα βρίσκαμε έναν λαχανόκηπο ή κάτι τέτοιο. Αλλά στην απέναντι όχθη ήταν σταματημένο ένα φορτηγάκι, απ’ αυτά που κάνουν παραδόσεις κατ’ οίκον.

Περάσαμε το ποτάμι από ένα σημείο όπου το νερό έφτανε ως το γόνατο.

«Γεια σου, Ντιμ», είπε στον νεαρό οδηγό του φορτηγού.

«Γεια σου, Τας.»

«Πώς πάει το θέμα σου;» τον ρώτησε κι έδειξε τα πόδια του με την παλάμη της. Ο νεαρός φαινόταν να πονάει όταν περπατούσε.

«Είμαι καλά με τους πόνους μου και την ψυχή μου», απάντησε εκείνος.

Έλα τώρα, σκέφτηκα αλλά δεν μίλησα, όλοι οι σοφοί στον Παράδεισο μαζεύτηκαν;

Του έδωσε την κάρτα της για να πληρώσει. Και στον Παράδεισο περνάνε οι πιστωτικές. Πήραμε από δυο σακούλες με τρόφιμα σε κάθε χέρι.

«Χαιρετίσματα στον δάσκαλο», είπε ο Ντιμ κι έφυγε.

Δεν ήθελα να ρωτήσω ποιος ήταν ο δάσκαλος.

«Νόμιζα ότι είστε αυτόνομοι βιοκαλλιεργητές ή κάτι τέτοιο», της είπα σαν περάσαμε απέναντι.

«Πολύ γραφικό, πολύ βαρετό, πολύ κουραστικό», έκανε η Τάσα. «Πάμε αποδώ μήπως δούμε το γεράκι.»

Έδειξε ένα μονοπάτι που πήγαινε παράλληλα με τον Νέστο. Η διαδρομή ήταν τόσο όμορφη, που για λίγο ξέχασα την ομορφιά της Τάσας. Είχα να περπατήσω στη φύση πιο πολύ καιρό απ’ όσο να κάνω σεξ. Το κεφάλι μου είχε συνηθίσει στο γκρίζο και στα σποραδικά δέντρα. Και στον διαρκή θόρυβο.

«Είναι όμορφα», είπα, χωρίς να απευθύνομαι στην Τάσα. Αλλά εκείνη απάντησε.

«Περίμενε να φτάσουμε και στο νυμφαίο.»

Δεν χρειάστηκε να μου πει πότε φτάσαμε. Σε κάποιο σημείο τα πλατάνια θέριευαν κι έγερναν πάνω στον βράχο. Ήταν καλυμμένα με κισσό, που έφτιαχνε ένα φυσικό στέγαστρο.

Το ποτάμι εκεί ήταν βαθύ και πράσινο. Όλα ήταν πράσινα. Το φως του ήλιου δεν περνούσε απ’ τα φυλλώματα. Ήταν σαν να έδυε ο ήλιος, αλλά βγάζοντας πράσινες αποχρώσεις.

«Κάνουμε μια βουτιά» είπε η Τάσα. Δεν ρώτησε, το είπε.

Άφησε τις σακούλες, έβγαλε το μπλουζάκι και το τζιν, εσώρουχο δεν φορούσε, και βούτηξε, γυμνή, έτσι όπως μόνο ο πιο ηδονικός θεός θα μπορούσε να την έχει πλάσει.

Κόντεψα να βάλω τα κλάματα. Τόση ομορφιά δύσκολα την αντέχει ο νους.

«Άντε, τι περιμένεις;» είπε βγαίνοντας απ’ το νερό ως τον αφαλό.

Θυμήθηκα τον πίνακα του Γουοτερχάουζ που είχαμε στο σαλόνι, πριν γεννηθεί η Γαβριέλα. Οι γυμνές νύμφες καλούν τον Ύλα στο ποτάμι. Έπεσε και δεν ξαναβγήκε ποτέ.

Έβγαλα τα ρούχα μου και βούτηξα.

Το νερό ήταν τόσο κρύο που μου κόπηκε η αναπνοή. Πριν προλάβω ν’ ανασάνω, η Τάσα ήρθε και κόλλησε πάνω μου.

«Τι έγινε; Κρύωσες;» μου είπε πρόσωπο με πρόσωπο.

Την έσφιξα και τη φίλησα. Η ψύχρα έγινε πυρκαγιά.

Για λίγο παίξαμε μες στο νερό σαν ενυδρίδες σε οίστρο. Μετά βγήκαμε έξω και κυλιστήκαμε στα χόρτα, γυμνοί κι ερεθισμένοι σαν τους πρωτόπλαστους στην πρώτη τους συνουσία.

Κάποια στιγμή, λίγο πριν τελειώσω, απέκτησα ξανά συνείδηση του εαυτού μου, σαν να ξανάβλεπα με τα μάτια μου. Κι είδα την Τάσα να είναι από πάνω μου, ίδια με την Εύα ή μπορεί και με τη Λίλιθ, τη σκοτεινή αδελφή της, να συστρέφεται και να κουνιέται παρασύροντας με στον πιο ολοκληρωτικό οργασμό, εκείνη ουρλιάζοντας σαν αγριόγατα, εγώ βογκώντας σαν βουβάλι.

Κι αν ο Θεός μας έβλεπε εκείνη τη στιγμή, δεν έδινα δεκάρα.

~~

Έπεσε στο πλάι μου βαριανασαίνοντας. Μείναμε να κοιτάμε τα φύλλα. Και το φως που περνούσε από μέσα τους.

«Τάσα», ξεκίνησα να λέω και γύρισα να την κοιτάξω. Είχε κλείσει τα μάτια. «Πώς σε λένε κανονικά;»

«Κανονικά;» είπε κι άνοιξε το ένα μάτι για να με δει.

«Ναι, κανονικά. Τι γράφει η ταυτότητα σου;»

«Κανονικά το λες εσύ αυτό; Αστυνομικά θες να πεις μάλλον.»

“Έστω.”

«Αναστασία», είπε αδιάφορα. «Τι σημασία έχει;»

Δεν ήξερα πώς να το πω, αλλά έπρεπε να ρωτήσω.

«Αναστασία, Τάσα, γιατί μένεις με τον Μάριο εδώ; Εντάξει, είναι ωραίο μέρος, αλλά…».

«Με μια λέξη;»

«Ναι.»

«Σεξ.»

«Τι;»

«Με περισσότερες λέξεις; Το καλύτερο σεξ που έχω κάνει στη ζωή μου.»

Μου κόπηκαν τα πόδια.

«Με τον Μάριο;»

«Ναι. Συγνώμη, το ξέρω ότι οι άντρες έχετε πρόβλημα μ’ αυτό.»

«Με τον Μάριο;»

Γέλασε και σηκώθηκε. Ξεκίνησε να ντύνεται.

«Κι εσύ καλός είσαι», μου είπε.

Ο καλός-είσαι κι ο καλύτερο-σεξ-της-ζωής-μου. Τα λόγια πονούν πιο πολύ κι από πέτρα στα νεφρά.

Ντύθηκα όσο πιο γρήγορα μπορούσα κι έτρεξα να την προλάβω. Αν για λίγο είχα νιώσει σαν τον Αδάμ, κι αν εκείνη ήταν η Εύα, τότε ο Μάριος ήταν ο Εωσφόρος αυτοπροσώπως.

~~{}~~

Ανεβαίναμε από διαφορετικό μονοπάτι, πολύ πιο απόκρημνο κι επικίνδυνο. Η Τάσα σκαρφάλωνε γρήγορα κι εγώ ξοπίσω της, λαχανιασμένος, έψαχνα λέξεις να της πω.

Ήμασταν αρκετά ψηλά όταν σταμάτησε και μου ’δειξε τον ουρανό.

«Το γεράκι», είπε.

«Σαν κοράκι μοιάζει», της απάντησα κοιτώντας ψηλά.

Τότε άκουσα πίσω μου ένα ψιτ. Όπως ακριβώς το λέω: «Ψιτ».

Γύρισα, με τις σακούλες στα χέρια, κι είδα τον Μάριο.

«Άντε γεια», μου είπε και μ’ έσπρωξε.

Αν δεν κρατούσα τις σακούλες, ίσως και ν’ αντιδρούσα, ίσως να έκανα κάτι. Αλλά ξαφνιάστηκα, ήταν και πιο δυνατός απ’ όσο φαινόταν.

Έφυγα πίσω, στον γκρεμό, με την πλάτη.

~~

Κάπως έτσι πέθανα.

Το πρώτο που σκέφτηκα ήταν: «Σκατά!»

Το δεύτερο: «Ο κωλόγερος μας είδε.»

Αυτά ήταν μάλλον πριν αρχίσω να πέφτω κανονικά, όσο είχα ακόμα κλίση σαρανταπέντε (46-47-48-49-50…) μοιρών. Ευτυχώς δεν τα είπα δυνατά. Δεν θα ήταν ωραίο να μείνουν ως τα τελευταία μου λόγια: «Σκατά! Ο κωλόγερος μας είδε.»

Έπειτα ξεκίνησα να πέφτω κάθετα κι όλη μου η ζωή πέρασε μπρος απ’ τα μάτια μου.

Αν δεν σας έχει τύχει να πεθάνετε, ίσως να νομίζετε ότι πριν το τέλος βλέπουμε τη ζωή μας σαν ταινία. Δεν ισχύει. Σας το λέω με βεβαιότητα, γιατί ξέρω.

Βλέπεις τη ζωή σου ανάποδα, ναι ανάποδα, προς τα πίσω, και μάλιστα σε fast backward. Μόνο σε κάποιες σκηνές μοιάζει να πηγαίνει σε κανονική ταχύτητα.

Το πιο παράξενο είναι ότι στην επιθανάτια ταινία δεν παίρνουν περισσότερο χρόνο, δεν τονίζονται οι πιο σημαντικές στιγμές της ζωής σου, αυτές που εσύ θεωρείς σημαντικές. Αλλά κάποιες άσχετες, αδιάφορες, που πιθανότατα δεν θυμόσουν ότι τις είχες ζήσει – πριν πεθάνεις.

~~

Το πρώτο πράγμα που είδα, ήταν ένα ηλεκτρικό αμαξάκι από το Sani Resort, ν’ ανεβαίνει την ανηφόρα.

Μετά, τον Χηθ Λέτζερ στον Σκοτεινό Ιππότη.

Fast backward ξανά κι η εικόνα κολλάει με τον εαυτό μου να κατουράει.

Να κάθομαι με τη μεγάλη μου κόρη στο μπαλκόνι και να μου λέει για το αγαπημένο της κορεάτικο ποπ συγκρότημα.

Όταν χτύπησα το μικρό μου δάκτυλο σ’ ένα έπιπλο.

Να τρώω μια φέτα κέικ.

Να μαζεύω τα σκατά του σκύλου μου απ’ το πεζοδρόμιο.

Γερμανικό νούμερο στη σκοπιά.

Στον Λυκαβηττό, στη συναυλία των Violent Femmes.

Η καθηγήτρια της χημείας να με σηκώνει για μάθημα.

Να μαθαίνω κολύμπι.

~

Η τελευταία σκηνή που είδα δεν ήταν το πρόσωπο της μητέρας μου να με ταχταρίζει – ούτε το βυζί της να με ταΐζει. Είδα μια εικόνα που δεν θυμόμουν καν.

Εγώ, ο τριάχρονος εαυτός μου, στεκόμουν μπρος στον καθρέφτη της ντουλάπας. Φορούσα καουμπόικο καπέλο και γιλεκάκι, παντελόνι με κρόσια και μια ζώνη με δύο πιστόλια.

Πίσω μου στεκόταν ένας μεγάλος. Δεν έβλεπα το πρόσωπο του, αλλά νομίζω ότι ήταν ο πατέρας μου.

«Τι είσαι;» με ρωτούσε ο ακέφαλος μπαμπάς. «Τι είσαι, Βασιλάκη;»

«Είμαι καπόι», του απαντούσα κι εκείνος γελούσε. Ακουγόταν κι ένα γυναικείο γέλιο λίγο πιο πίσω.

«Κα-ου-μπο-ι  είσαι. Καουμπόι», μου έλεγε.

«Καπόι», έλεγα κοιτώντας το είδωλο μου.

«Ο Μπίλι δε Κιντ είσαι.»

«Δεκίτ», έλεγα και γελούσαν.

Δεκίτ και γελούσαν. Καπόι και γελούσαν.

Αυτή ήταν η τελευταία σκηνή της ταινίας μου. Μετά χτύπησα στο έδαφος. Το τέλος μιας σύντομης κι ασήμαντης ζωής.

The end.

~~{}~~

~~{}~~

~~{}~~

Πόνεσα πολύ σαν χτύπησα κάτω. Και συνέχισα να πονάω.

Αυτό ήταν άδικο. Πίστευα ότι σαν πεθάνεις σταματάς να πονάς, ν’ ανησυχείς, ν’ αγχώνεσαι. Αν είναι να συνεχίζει και μετά θάνατο το ίδιο τροπάριο, τότε…

Έπειτα άκουσα γέλια ξανά. Οι γονείς μου να γελάνε. Σκέφτηκα ότι θ’ ανοίξω τα μάτια και θα τους δω και πάλι μπροστά μου. Αλλά μετά θυμήθηκα ότι κανείς απ’ τους δυο τους δεν είχε πεθάνει.

Άνοιξα σιγά τα μάτια. Στην κόλαση έχει πολύ φως.

Πρώτα διέκρινα ένα γεράκι να πετάει στον ουρανό. Ίσως να ’ταν και κοράκι. Κοίταξα πιο χαμηλά κι είδα την πηγή των γέλιων.

Κάνα δυο μέτρα πιο πάνω, στην άκρη του βράχου, στεκόταν ο Μάριος κι η Τάσα. Κι είχαν ξεκαρδιστεί.

Κοίταξα δεξιά κι αριστερά. Είχα πέσει με την πλάτη σε μια βεράντα του βράχου. Αποδώ κι αποκεί ήταν γκρεμός, αλλά εγώ είχα προσγειωθεί σ’ ένα στρώμα από άχυρα, μόλις δυο μέτρα απ’ όπου έπεσα.

Ήταν μια εικονική αυτοκτονία-δολοφονία, όπως εκείνες που έκαναν στους εξόριστους κομμουνιστές, ψυχολογικό βασανιστήριο για να τους σπάσουν.

Πόση ώρα χρειάστηκε για να διανύσω εκείνα τα δύο μέτρα; Ένα δευτερόλεπτο; Δύο; Κι όμως είχα προλάβει να δω τόσο πολλά, όλη μου τη ζωή – έστω σε fast backward.

Ο Μάριος στον βράχο σταμάτησε να γελάει. Γύρισε κι έφυγε, έτσι απλά, έτσι στ-αρχίδια-μου. Η Τάσα, αστυνομικό όνομα Αναστασία, έμεινε.

«Είσαι καλά;» με ρώτησε.

«Νομίζω.»

Κούνησα τα πόδια μου, τα χέρια μου, ανακάθισα. Πονούσα, αλλά δεν είχα σπάσει τίποτα. Αν δεν υπήρχε το άχυρο θα μπορούσα να ’χα μείνει παράλυτος. Εντάξει, υπερβάλλω. Αλλά μια διάσειση…

Η Τάσα γονάτισε και μου ’δωσε το χέρι της – που είχε αρνηθεί πιο πριν. Σηκώθηκα όρθιος και κατάλαβα από πόσο μικρό ύψος είχα πέσει. Αν –δηλαδή– έπεφτα από τριάντα μέτρα ή εκατό, τι θα είχα προλάβει να σκεφτώ;

Μπορεί να γινόταν βαρετό, σαν ταινία του Αγγελόπουλου, όπου θα έβλεπα τον εαυτό μου να περπατάει για μια ώρα, χωρίς τίποτα να συμβαίνει.

Έπιασα το χέρι της κι ανέβηκα. Με κοίταξε κατάματα με τα μάτια του Μπόουι.

«Τώρα, αν το θες ακόμη», μου είπε, «μπορείς να πας να πηδήξεις αποκεί.»

Μου έδειξε την Εξέδρα του Βέβαιου Θανάτου. Εξήντα μέτρα πτώση. Ωραίο όνομα.

«Ποτέ δεν μου άρεσαν οι ταινίες του Αγγελόπουλου», της είπα.

~~{}~~

Γυρίσαμε στο χομπιτόσπιτο. Ο Μάριος καθόταν απέξω και τρυγούσε τον ήλιο που έδυε.

«Ποιο ήταν το τελευταίο πράγμα που είδες;» με ρώτησε σαν πήγα κοντά.

«Το τελευταίο… Δεν ξέρω.» Ήμουν ακόμη πολύ ταραγμένος, μαζί και θυμωμένος. Αλλά θυμόμουν τον πιτσιρικά Μπίλι δε Κιντ. «Γιατί ρωτάς;»

Νόμιζα ότι δεν θα μιλούσε πάλι. Έκανα λάθος. Ξεκίνησε να λέει τα πάντα.

«Όταν κρεμάστηκε ο Νικόλας τσαντίστηκα», είπε με κλειστά μάτια και πρόσωπο στον ήλιο. «Πώς μπόρεσε να μου το κάνει αυτό; Εσείς με τα λεφτά σας κι εγώ με τις ιδέες μου; Αν είναι να κρεμαστώ σαν μαλάκας, τότε καλύτερα τα φράγκα. Ξεπουλήθηκα στο γιουσουρούμ, αλλά ήταν καλό κουστούμι, Αρμάνι. Άι γαμήσου, Νικόλα, με τις ιδέες σου. Και το απόλαυσα. Είχα και τη Μάγδα.»

Έσφιξε τα χείλη. Δεν ήταν και τόσο στ’ αρχίδια του εκείνη τη στιγμή.

«Και μετά την έχασα από μια μαλακία. Πήρα ένα περίστροφο, έγραψα ένα γράμμα, και αυτοκτόνησα.»

Σηκώθηκε όρθιος και με πλησίασε.

«Το είδες κι εσύ;» με ρώτησε.

«Ποιο;»

«Τη ζωή σου να περνάει μπρος απ’ τα μάτια σου;»

«Το είδα. Αλλά ήταν βαρετό.»

«Φαντάσου ότι εγώ το έβλεπα τρεις μέρες.»

«Τρομαχτικό.»

«Ναι. Σαν το φεστιβάλ τζαζ του Μοντρεάλ.»

Η Τάσα μας άφησε και μπήκε στο σπίτι. Ο Μάριος μ’ έπιασε ξανά να την κοιτάζω.

«Θα φύγει», είπε χωρίς καθόλου λύπη.

Έπειτα μου έδειξε τον ήλιο που έπεφτε πίσω απ’ το βουνό.

«Κοίτα!» μου είπε. «Μόνο τώρα μπορείς να κοιτάξεις τον ήλιο χωρίς να τυφλωθείς. Μόνο τώρα. Λίγο πριν χαθεί.»

Καθίσαμε σ’ έναν βράχο και παρακολουθήσαμε τον ήλιο να πεθαίνει. Μέχρι που χάθηκε.

«Όμως σ’ αυτό το φως», είπε ο Μάριος, «στο λυκόφως, είναι η ώρα που τα μάτια μας βλέπουν πιο καθαρά.»

Είχε δίκιο. Στο λυκόφως δεν υπήρχαν εκτυφλωτικά χρώματα, πράσινα, κόκκινα, γαλάζια. Λίγο πριν το σκοτάδι, λίγο πριν το τέλος, μπορείς να δεις τα πράγματα όπως στ’ αλήθεια είναι – ήταν.

«Πολύ μιλάς», του είπα.

Γέλασε και με κοίταξε με… αγάπη;

«Έτσι μας έλεγε η Κατερίνα. Πολύ μιλάτε, ρε παιδιά. Βουλώστε το λίγο ν’ ακούσουμε. Και το βουλώναμε.»

«Τι ακούγατε;»

Δεν απάντησε. Έμεινε για λίγο ν’ ατενίζει τον Παράδεισο και μάλλον να θυμάται τον Άσιμο, τη Γώγου, τη Μάγδα.

«Ξέρεις τι ήταν το τελευταίο πράγμα που είδα;» μου είπε μετά από λίγο.

«Όταν αυτοκτόνησες;»

«Ναι. Είδα το σπίτι του Μπίλμπο Μπάγκινς στο Σάιρ. Άνοιξα τα μάτια στο νοσοκομείο, αλλά ακόμα έβλεπα το χομπιτόσπιτο, έτσι όπως ήταν στην ταινία.»

«Έτσι εξηγείται», του είπα κι έδειξα με τον αντίχειρα το κομπόσπιτο.

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, λες και περίμενε το νόημα του σκηνοθέτη, βγήκε στην πόρτα η Τάσα. Φορούσε ένα μακρύ λευκό φόρεμα. Μείναμε να την κοιτάμε με δέος.

«Μετά ήρθε και η Άργουεν», είπε ο Μάριος. «Αλλά όλοι το ξέρουν ότι τα ξωτικά δεν μένουν με τα χόμπιτ. Ο Άραγκορν κερδίζει το κορίτσι.»

«Δεν είμαι Άραγκορν», του είπα.

«Με τίποτα! Μάλλον ο Γκίμλι είσαι», έκανε ο Μάριος και γελάσαμε.

Η Άργουεν ήρθε με τη ρακή και τρία ποτήρια. Πίναμε και κοιτούσαμε το σκοτάδι που ερχόταν να μας χωρίσει.

«Το δικό σου ήταν εύκολο», είπα κάποια στιγμή στον Μάριο.

«Το δικό μου;»

«Το τελευταίο πράγμα που είδες πριν πεθάνεις.»

«Εσύ τι είδες;» είπε η Τάσα.

Τους περιέγραψα τη σκηνή με τον Μπίλι Δεκίτ.

«Κάουμποϊ», είπε η Τάσα.

«Καπόι στην Άγρια Δύση της Ελλάδας», τη διόρθωσα.

«Μπορείς να πας στην Αμερική», είπε η Τάσα.

«Ή στις Σέρρες», είπε ο Μάριος.

Ακούστηκε ένα νυχτοπούλι ν’ αναγγέλλει τον ερχομό της νύχτας. Τσουγκρίσαμε τα ποτήρια μας.

«Σε ό,τι ποθούμε», είπε η Τάσα.

«Σε ό,τι αφήνουμε», είπα και την κοίταξα.

«Στ’ αρχίδια μας», είπε ο Μάριος.

Κι ύστερα νύχτωσε, όπως συνηθίζει να κάνει ο ουρανός κι ο κόσμος.

~~{}~~

Μπίλι Δε Όλντμαν, έτσι με φωνάζουν εδώ.

Όπλα δεν έχω, ούτε παντελόνι με κρόσια, αλλά φοράω καπέλο καπόι.

Μπάφαλος δεν υπάρχουν στην Κερκίνη Σερρών, μόνο βουβάλια. Καβαλάω 47 άλογα, μια Kawasaki Z900.

Πλαγιάζω στο κρεβάτι μιας τσουπωτής ιθαγενούς, βέρας Μακεδονίτισσας.

Η Τάσα έφυγε να γυρίσει τον κόσμο. Αυτό είχε δει τελευταία σκηνή όταν αυτοκτόνησε. Ίσως να καταλήξει στη Νέα Ζηλανδία με τον Άραγκορν της. Ίσως να τον παρατήσει κι αυτόν.

Τον Μάριο πηγαίνω και τον βλέπω κάθε τόσο. Δεν μιλάμε πολύ. Καθόμαστε έξω και τρυγάμε ήλιο.

Ο καουμπόι και το χόμπιτ. Ούτε ο Τόλκιν δεν θα μπορούσε να το φανταστεί.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~  

Γελωτοποιός

Λ. Ρακιντζής: Εστία διαφθοράς οι δήμοι - «Διορθώσαμε πολλά, αλλά χάλασαν αρκετά άλλα»

Ο γενικός επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης Λέανδρος Ρακιντζής ανέφερε ότι οι δήμοι είναι εστία διαφθοράς, διότι, όπως είπε, «έχουν μπροστά τους εκλογές, είναι ανεξέλεγκτοι στα λεφτά και έχουν πάρα πολλά βαρίδια», ενώ μεγάλο πρόβλημα είναι και οι ΜΚΟ «διότι ως τώρα έπαιρναν λεφτά και ήταν ανέλεγκτοι και δεν παρήγαγαν έργο».

 

Πολλά πράγματα έχουν διορθωθεί σε ό,τι αφορά τη λειτουργία του δημοσίου τομέα, αλλά ταυτόχρονα χάλασαν αρκετά άλλα, δήλωσε ο γενικός επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης Λέανδρος Ρακιντζής, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό «Βήμα FM».

O κ. Ρακιντζής ανέφερε ότι οι δήμοι είναι εστία διαφθοράς, διότι, όπως είπε, «έχουν μπροστά τους εκλογές, είναι ανεξέλεγκτοι στα λεφτά και έχουν πάρα πολλά βαρίδια», ενώ μεγάλο πρόβλημα είναι και οι ΜΚΟ «διότι ως τώρα έπαιρναν λεφτά και ήταν ανέλεγκτοι και δεν παρήγαγαν έργο».

Σημείωσε πάντως ότι ορισμένες ΜΚΟ όπως οι «Γιατροί του Κόσμου» είναι «εξαιρετικές», αλλά άλλες ήταν «προσωπικά μαγαζάκια».

Σε ό,τι αφορά τις καταργήσεις φορέων του Δημοσίου ο γενικός επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης παρατήρησε ότι «πρέπει να δούμε πόσοι είναι οι οργανισμοί του Δημοσίου».

«Ακούμε κάποια νούμερα τρελά, όπως 5.500. Δεν ξέρουμε, γιατί υπάρχουν και κάποιοι που μετασχηματίζονται και δεν είναι τίποτε άλλο από αποκεντρωμένες υπηρεσίες του κράτους. Δεν μπορώ να ξέρω πόσοι είναι και ήδη κάποιοι είναι παρωχημένοι και είναι δύσκολο να τους καταργήσεις για τους υπαλλήλους, διότι δεν μπορείς να τους απολύσεις χωρίς πολιτικό κόστος», ανέφερε.

naftemporiki.gr

Σεφέρης ο σημερινός, Σεφέρης ο διελληνικός

Του  Ισαάκ Σούση

Αν ήταν δίκαιο να μεγαλώσει ο τόπος αυτός, δεν ήταν για να έχουμε περισσότερους βουλευτές, νομάρχες ή χωροφύλακες· ήταν για να μπορέσει ν’ αναπτυχθεί σε μια γωνιά της γης ο Ελληνισμός — αυτή η ιδέα της ανθρώπινης αξιοσύνης και της ελευθερίας, όχι αυτή η αρχαιολογική ιδέα.

Δεν πιστεύω σ’ αυτούς τους ανθρώπους που φλυαρούν, ή στους άλλους που δεν ξέρουν τι κάνουν· δεν εννοώ να βουλιάξω μέσα στην απερίγραπτη μιζέρια των χαρακτήρων — πιστεύω σε δυο-τρεις ιδέες που προχωρούν, και τώρα ακόμη, ύστερ’ από χιλιάδες χρόνια, σ’ αυτή τη γλώσσα.

Γι’ αυτές τις δυο-τρεις ιδέες που πρέπει να ζήσουν εδώ, και μονάχα εδώ θα μπορούσαν να ζήσουν καθώς τις σκέπτομαι, υπομένω αυτή την αθλιότητα.

Σεφέρης Μέρες Γ΄. 16 Απρίλη 1934-14 Δεκέμβρη 1944

   Μνήμη του  Γιώργου Σεφέρη

   –  λέμε λες και θυμάται κανείς πια εκτός των όσων αμείβονται για να θυμούνται Λες και θέλει κανείς να θυμάται και ζωντανούς ακόμα που δεν του αρέσει όπως του τα λένε και αφού δεν του αρέσει δεν τους καταλαβαίνει κιόλας και αφού δεν του αρέσουν και δεν τους καταλαβαίνει γιατί να τους θυμάται για να χαλάει το κέφι του μόνο .

   Τους εξευτέλιζε τους ανθρώπους του αυτός ο τόπος έγραφε ο νομπελίστας ποιητής χωρίς να είναι αναρχικός ή αριστερός. Ο νομπελίστας ποιητής που στην εποχή του ελάχιστοι χάρηκαν πραγματικά με τη βράβευσή του ενώ είναι ζήτημα να τον διαβάζανε περισσότεροι απ΄ όσοι τώρα.

   Ο ποιητής που υπήρξε διπλωμάτης και ακολούθησε την λεγόμενη κυβέρνηση του Καΐρου του παππού Γεωργίου Παπανδρέου που παρέδωσε την χώρα στους Εγγλέζους και τη Δύση ενώ η άλλη κυβέρνηση του βουνού θα την παρέδιδε στους Σοβιετικούς και στον Βορρά, γεγονός πάντως ότι η χώρα δεν θα παρέμενε στη θέση της με καμία κυβέρνηση. Και υποστηρίζει λοιπόν ο δημοκράτης αστός και μεγαλύτερος ποιητής της γενιάς του ΄30 – ανεξαρτήτως ελλείψεως πλατιάς δημοφιλίας του και λαϊκής αναγνώρισης  εκτός ίσως από την μελοποιημένη «Αρνηση» το υπέροχο τραγούδι του Θεοδωράκη που κι αυτό όμως για να μελοποιηθεί ο συνθέτης του άλλαξε τη στίξη και εν τέλει το νόημα . 

Αν ο Σεφέρης ήταν φωτογράφος 

Αυτή η έλλειψη δημοφιλίας όμως του παρείχε την απαραίτητη πολιτική μόνωση για να γράφει απερίσπαστα ποίηση για τους Έλληνες ποιητές που είχε στο μπροστινό μέρος του μυαλού του.  Υποστηρίζει λοιπόν ο Σεφέρης οτι η Ελλάδα  του τότε του μεσοπολέμου ), εξευτέλιζε τους Έλληνες γιατί σαν διπλωμάτης γνώριζε εκ των ένδον και τα περί εθνικής ανεξαρτησίας είδε κιόλας και πως δημιουργήθηκαν οι εφοπλιστές της γερμανικής κατοχής που σήμερα είναι οι πολιτισμικοί πυλώνες, είδε από ποιους και ως ποιους διαπλέκαν τα  αναπτυξιακά έργα της εποχής , έβλεπε από την μια το Χίλτον και από την άλλη τις γκαζογειτονιές, και επιπλέον φαντάστηκε τους στύλους του Παρθενώνα σαν μπουκάλια Κόκα – κόλα έγκαιρα. Είδε τη ματαιότητα της παιδείας και της φυλετικής μνήμης που η γενια του τριάντα επιδίωξε  σε μια χώρα που το πρόταγμα ήταν ο νεοπλουτισμός.

Η Ελλάδα τον πλήγωνε σε όποιο μέρος της κι αν ταξίδευε. Και όμως η Αθήνα είχε τότε εξοχές .  Η κατοχή της Ελλάδας από τους Δυτικούς της απέδιδε περισσότερα  οφέλη , ο εθνικισμός και ο ελληνοκεντρισμός ήταν κοινή διεκδίκηση δεξιών και αριστερών. Η Ελλάδα αντίκριζε  τους πρώτους καρβουνιασμένους καπιταλιστικούς ουρανούς της  δημιουργούντας και  δικές της βιομηχανίες. Με δυο λέξεις η χώρα ήταν Παράδεισος σε σχέση με τώρα ένας απωλεσθείς παράδεισος.  Ο ποιητής όμως διέγνωσε τον εξευτελισμό με χούντα ή χωρίς ,και έφυγε δοξασμένος αν και όχι πολυδιαβασμένος.

****

Σκυθρωπή εξοχή και εξορισμένη από τη χώρα ακρογιαλιά η ποίηση του Σεφέρη μυρίζει συχνά απόβροχο .

Διατρέχει Αιγαίο με διάσπαρτα διαμελισμένα αγάλματα ,

συναντά τον βασιλιά της Ασίνης ενθρονισμένο στην κουφάλα ενός αιωνόβιου πλάτανου,

γκουγκλάρει ειδήσεις για πορώδη ελληνικά σύνορα σε εφημερεύοντα drugstores,

αφαιρείτε σαν Οδυσσέας στ΄ακρογιάλι να ζεσταίνεται με το σιγανό ψιχάλισμα

Να οιονωσκοπεί τις χορταριασμένες μεσ’ στο νερό πέτρες

αν υπάρχει επιστροφή από την μοναξιά του,

να αφρίζει η περιπλάνηση και η ομορφιά της γύμνιας,

τα γδαρσίματα, τα καψίματα τα πρηξίματα

δερματοστιξία από του Ποσειδώνα το χέρι.    

Fraport: Χαράτσι μέχρι και 5,5 ευρώ ανά επιβάτη για …έργα στα αεροδρόμια

Του Παναγιώτη Θεοδωρόπουλου

Σε αύξηση των τελών διαχείρισης των αεροδρομίων των οποίων τα έργα ολοκληρώνονται μέχρι το τέλος του χρόνου (Χανιά, Καβάλα, Ζάκυνθος), προχωρεί η Fraport Greece, από την 1η Απριλίου 2019.

Αυτό ανακοίνωσε από τη Θεσσαλονίκη, σύμφωνα με το ΑΠΕ – ΜΠΕ, ο διευθύνων σύμβουλος της Fraport Greece, Αλεξάντερ Τσίνελ.

Η Γερμανική πολυεθνική που άρπαξε τα 14 περιφερειακά αεροδρόμια με μια αποικιοκρατική σύμβαση που προσυπέγραψαν οι μνημονιακές κυβερνήσεις, ετοιμάζεται να φορτώσει στις πλάτες των επιβατών τα έξοδα που έκανε για την κατασκευή έργων σε αυτά.

Η μεγάλη επένδυση ξεκίνησε! Με τη μόνη διαφορά ότι θα την πληρώσουμε εμείς…

Σύμφωνα με τη σύμβαση που έχει υπογραφεί με το Ελληνικό Δημόσιο, δίνεται η δυνατότητα στην εταιρεία από 13 ευρώ ανά επιβάτη να αυξήσει την επιβάρυνση για τη διαχείριση του αεροδρομίου στα 18,5 ευρώ ανά επιβάτη με την ολοκλήρωση των έργων! Αύξηση περίπου 43%! Καθόλου άσχημα για τη Γερμανική εταιρεία, αφού απέκτησε το δικαίωμα, ελέω των ελληνικών κυβερνήσεων, να χαρατσώσει το λαό.

Αυτή όμως είναι μόνο η αρχή. Θα ακολουθήσουν αυξήσεις, όταν ολοκληρωθούν τα έργα στα αεροδρόμια Ρόδου, Κεφαλονιάς, Μυτιλήνης, Σκιάθου, Ακτίου, Σάμου και αργότερα στη Θεσσαλονίκη, τη Μύκονο, τη Σαντορίνη, την Κέρκυρα και την Κω.

Ο ελληνικός λαός για να μεταβεί στα νησιά του Αιγαίου, του Ιονίου αλλά και στην Ηπειρωτική χώρα, θα πληρώνει «φόρο» διαχείρισης των ελληνικών αεροδρομίων μέχρι και 18,5 ευρώ ανά διαδρομή!

Προσέξτε! Θα πληρώνουμε φόρο σε μια Γερμανική πολυεθνική για τη διαχείριση των ελληνικών αεροδρομίων…

Επιπρόσθετα η Fraport έχει φροντίσει να τα πάρει διπλά για τα έξοδα που έκανε! Μέχρι το τέλος του χρόνου το ελληνικό δημόσιο θα πρέπει να καταβάλει στους Γερμανούς αποζημίωση ύψους 27 εκατομμυρίων ευρώ, σύμφωνα με πληροφορίες! Το συγκεκριμένο ποσό επιδίκασε στη Γερμανική πολυεθνική ως αποζημίωση η Επιτροπή Επίλυσης Τεχνικών Διαφορών, μετά από διαμάχη που είχε με το ελληνικό δημόσιο.

Η αποζημίωση θα καταβληθεί γιατί όπως ισχυρίζονται τα αφεντικά της Fraport, όταν παρέλαβαν το 2017, τα 14 περιφερειακά αεροδρόμια ήταν σε χειρότερη κατάσταση από εκείνη στην οποία βρίσκονταν το 2014, όταν η Fraport κηρύχθηκε ανάδοχος στο διαγωνισμό για την παραχώρηση τους!

Για τα έργα λοιπόν που πραγματοποίησε ζητά αποζημίωση από το ελληνικό δημόσιο και ταυτόχρονα βάζει και «καπέλο» στους επιβάτες! «Με ένα σμπάρο δύο τρυγόνια»για τους Γερμανούς.

Μη φοβάστε όμως. Όλα θα γίνουν με …αποδείξεις. Όπως διευκρίνισε ο Αλεξάντερ Τσίνελ, το χαράτσι στους επιβάτες θα μπει αφού η ολοκλήρωση των έργων θα έχει πιστοποιηθεί πρώτα από ανεξάρτητη εταιρεία μηχανικών και θα εκδοθεί σχετικό πιστοποιητικό.

Η Fraport Greece πάντως θα ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τις αεροπορικές εταιρείες για τις νέες χρεώσεις από το Νοέμβριο του 2018 και η διαδικασία συμφωνίας με τη σημερινή ΥΠΑ για τις νέες χρεώσεις θα δρομολογηθεί αμέσως μετά την επίσημη έκδοση του πιστοποιητικού.

Τα εκατομμύρια των εσόδων των αεροδρομίων καταγράφονται πλέον στους ισολογισμούς της Fraport. H Γερμανική εταιρεία αξιοποιώντας τη σύμβαση παραχώρησης, λειτουργεί ως «κράτος εν κράτει» αφαιμάζοντας τον ελληνικό λαό και συνολικά το επιβατικό κοινό.

Από την άλλη πλευρά τα κρατικά ταμεία στερούνται ζεστό χρήμα. Η παράδοση στρατηγικών υποδομών της χώρας στο ιδιωτικό κεφάλαιο, απογυμνώνει τη χώρα από σημαντικές και κερδοφόρες εγκαταστάσεις.

Το κεφάλαιο λοιπόν κερδίζει και αυξάνει τα κέρδη του, την ίδια στιγμή που η κυβερνώντες συνεχίζουν τη φορολεηλασία σε βάρος των φτωχών νοικοκυριών για να πιάσουν τους στόχους των πλεονασμάτων…   

Η διατροφική απάντηση στο Alzheimer (Αλτσχάιμερ)

της Φωτεινής Ρέβη & τηςΑναστασίας Μαρκάκη

Η νόσος Alzheimer είναι μια προοδευτική εκφυλιστική νόσο του νευρικού συστήματος, ενώ αποτελεί την κυριότερη αίτια εμφάνισης άνοιας σε άτομα άνω των 65 ετών με ποσοστό μεγαλύτερο του 50% επί των ανοικών ασθενών. Η νόσος Alzheimer χαρακτηρίζεται από διαταραχή της προσωπικότητας, της συμπεριφοράς και διαταραγμένη κρίση. Επίσης τα άτομα εμφανίζουν δυσκολίες στην κατανόηση και στην έκφραση λόγου, ενώ μπορεί να συνοδεύεται και από διαταραγμένη διατροφική συμπεριφορά και σοβαρή απώλεια βάρους.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της νόσου;

Η εξέλιξη της νόσου κυμαίνεται από 6 έως 10 χρόνια, ενώ τα στάδια που την αποτελούν είναι τρία, το πρώιμο στάδιο, το μεσαίο και το τελικό στάδιο. Η εξέλιξη της νόσου ποικίλλει ανά ασθενή και μπορεί είτε να εκτυλιχθεί σε πιο σύντομο χρονικό διάστημα ή αντιθέτως να διαρκέσει περισσότερα χρόνια. Ανεξαρτήτως διάρκειας, το γνώρισμα της νόσου είναι ότι σταδιακά παρατηρείται αυξανόμενη δυσλειτουργικότητα του ασθενή.

Πρώιμο στάδιο

Στο πρώιμο στάδιο της νόσου το άτομο ξεχνάει συχνότερα, χάνει τον προσανατολισμό του σε οικείο περιβάλλον ενώ δεν έχει αίσθηση του χρόνου.

Μεσαίο στάδιο

Στο μεσαίο στάδιο, η απώλεια της μνήμης σχετικά με πρόσφατα γεγονότα γίνεται ποιο έντονη, ο ασθενής χάνεται σε οικείο περιβάλλον, παρουσιάζει δυσκολίες στην επικοινωνία ενώ επαναλαμβάνει συχνά τις ίδιες ερωτήσεις σε συνδυασμό με σημαντικές διαφορές στην συμπεριφορά του.

Τελικό στάδιο

Αφού φτάσει στο τελικό στάδιο η νόσος, ο ασθενής αδυνατεί να αναγνωρίσει οικεία πρόσωπα, χάνει την αίσθηση του χώρου και του χρόνου ενώ εμφανίζει δυσκολίες και στην βάδιση.

Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν υπάρχει θεραπευτική αγωγή για την αντιμετώπιση της νόσου, αλλά μόνο για την μείωση την συμπτωμάτων και την βελτίωση των συμπεριφορικών και των ψυχολογικών διαταραχών

Υπάρχουν τροφές ενάντια στο Alzheimer;

Η διατροφική προσέγγιση για την νόσο Alhzeimer εστιάζει σε τρόφιμα πλούσια σε αντιοξειδωτικά, βιταμίνες (όπως βιταμίνη C και βιταμίνη Ε) και απαραίτητα λιπαρά οξέα καθώς υπάρχει μια σειρά μελετών που υποστηρίζουν ότι αυτά τα θρεπτικά συστατικά πιθανόν να προλαμβάνουν την εμφάνιση της νόσου μέσω της προστασίας του εγκεφάλου από τις οξειδωτικές ρίζες και την φλεγμονή.

Η διατροφή φαίνεται να είναι ένας από τους παράγοντες που έχουν προστατευτικό ρόλο όσον αφορά την εμφάνιση ή/ και την εξέλιξη της νόσου. Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι το οξειδωτικό στρες και η συσσώρευση ελεύθερων ριζών εμπλέκονται στην παθοφυσιολογία της νόσου. Επίσης αρκετές έρευνες έχουν βρει συσχέτιση μεταξύ των γνωστικών ικανοτήτων και τα επίπεδα συγκέντρωσης του φολικού οξέος, βιταμίνης Β12, Β6 και ομοκυστεΐνης στον ορό.

Εντούτοις, οι διατροφικοί παράγοντες δεν μπορούν να μελετηθούν χωριστά, αλλά σε συνδυασμό με τους υπόλοιπους παράγοντες που σχετίζονται με το Alzheimer, όπως γενετικούς, οιστρογόνα, χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων και κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες.

Βιταμίνες του συμπλέγματος Β

Απόδειξη για τη σπουδαιότητα των Β βιταμινών Β6, Β12 και φολικού οξέος για την εύρυθμη λειτουργία του εγκεφάλου αποτελούν οι έρευνες που δείχνουν νευρολογική και ψυχολογική δυσλειτουργία σε κατάσταση έλλειψης τους. Το επίπεδο αυτών των βιταμινών είναι συχνά χαμηλό στα ηλικιωμένα άτομα και όπως προαναφέρθηκε έχει αποδειχθεί συσχέτιση μεταξύ της απώλειας της γνωστικής ικανότητας ή της νόσου Alzheimer και της ανεπάρκειας βιταμινών Β. Εντούτοις, η φύση της συσχέτισης αυτής δεν είναι ακόμα γνωστή.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν η ανεπάρκεια σε βιταμίνες Β συντελεί σ΄ αυτήν την εγκεφαλική υπολειτουργία ή έπεται του γήρατος και των συνακόλουθων ασθενειών. Από μια θεωρητική σκοπιά, αυτή η ανεπάρκεια βιταμινών συμβάλλει στην εξασθένηση των αντιδράσεων μεθυλίωσης, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία του εγκεφάλου.

Ανεπάρκεια βιταμινών και υπερομοκυστεϊναιμία

Επιπρόσθετα, η ανεπάρκεια αυτών των βιταμινών πιθανόν να οδηγήσει σε υπερομοκυστεϊναιμία, ένα πρόσφατα αναγνωρισμένο παράγοντα επικινδυνότητας για τη δημιουργία θρόμβωσης, εμφρακτικής αγγειακής ασθένειας και εγκεφαλικού, τα οποία με τη σειρά τους μπορούν να οδηγήσουν σε ισχαιμία του εγκεφάλου. Υψηλή συγκέντρωση ομοκυστεΐνης στο πλάσμα μπορεί να έχει δηλητηριώδη δράση στα αρτηριακά τοιχώματα. Η δράση αυτή μπορεί να δώσει μια εξήγηση γιατί τα ηλικιωμένα άτομα με μακροχρόνια έλλειψη βιταμινών αναπτύσσουν δευτερογενώς κάποιες νευρολογικές δυσλειτουργίες, οι οποίες προκαλούνται από μικρές εγκεφαλοαγγειακές αλλοιώσεις.

Η γνωστική εξασθένιση λοιπόν που απαντάται στα ηλικιωμένα άτομα θα μπορούσε να αποδοθεί σε σχετιζόμενες με την ομοκυστεΐνη εγκεφαλοαγγειακές αλλοιώσεις. Επίσης, σε έρευνες έχει αποδειχθεί ότι οι πάσχοντες από τη νόσο Alzheimer είχαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα ομοκυστεΐνης στο πλάσμα από ότι τα άτομα που δεν έπασχαν από άνοια.

Άλλες Bιταμίνες, Μέταλλα και Alzheimer

Άλλα ιχνοστοιχεία ίσως έχουν προστατευτικό ρόλο ενάντια στη νόσο Alzheimer μέσω της αντιοξειδωτικής τους δράσης, όπως οι βιταμίνες Α, Ε, C και β-καροτένιο, μέταλλα όπως ο ψευδάργυρος, καθώς επίσης τα φλαβονοειδή. Έρευνες έχουν δείξει ότι άτομα με μειωμένη συγκέντρωση διαφόρων βιταμινών και μετάλλων παρουσίαζαν μειωμένες γνωστικές ικανότητες, ενώ πρόσφατα βρέθηκαν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης C σε ασθενείς με Alzheimer.

Πολυακόρεστα λιπαρά

Το λινολεϊκό (ω-6) και το α-λινολενικό οξύ (ω-3) είναι απαραίτητα για τη φυσιολογική κυτταρική λειτουργία και είναι πρόδρομες ενώσεις για το σχηματισμό των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (PUFA) μακράς αλυσίδας, όπως το αραχιδονικό (ΑΟ), εικοσαπενταενοϊκό (EPA) και το εικοσιδυοεξαενοϊκό οξύ (DHA), τα οποία επιδρούν στη ρευστότητα των μεμβρανών, στις ενζυμικές δράσεις και στη σύνθεση των εικοσανοϊδών.

Ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα πλούσιος σε PUFA, όπως το DHA και αλλαγές στη σύνθεση της μεμβράνης του σε αυτά τα οξέα αντανακλούν τις αλλαγές στη διατροφή

Εξασθένιση της δομικής και λειτουργικής ακεραιότητας του εγκεφαλικού ιστού φαίνεται να σχετίζεται με απώλεια του DHA των κυτταρικών μεμβρανών. Το ΑΟ, επίσης πολύ σημαντικό συστατικό του εγκεφάλου, αποτελεί τον κύριο πρόδρομο για τη σύνθεση των εικοσανοϊδών, τα οποία δρουν ως εξωκυτταρικά και εσωκυτταρικά σήματα. Συνέπεια του γήρατος είναι η μείωση των PUFA των κυτταρικών μεμβρανών, που οδηγεί σε γνωστική πτώχευση. Νευροεκφυλιστικές διαταραχές όπως η νόσος του Alzheimer και του Parkinson επίσης παρουσιάζουν απώλεια των PUFA των κυτταρικών μεμβρανών. Ως εκ τούτου εικάζεται ότι μια διατροφή ισορροπημένη σε ω-6 και ω-3 λιπαρά οξέα πιθανόν να βοηθήσει στην καθυστέρηση της εκδήλωσης αυτών των ασθενειών ή στη μείωση της προσβολής των εγκεφαλικών λειτουργιών που αυτές προκαλούν.

Φάρμακα

Μη-στεροειδή αντιφλεγμονόδη

Μια υπόθεση για την αιτιολογία της νόσου Alzheimer στηρίζεται σε έρευνες που βασίστηκαν σε αυτοψίες και οι οποίες έδειξαν ότι κάποιες φλεγμονώδεις αντιδράσεις συμβάλλουν σημαντικά σε νευρική απώλεια. Μια σύγχρονη άποψη υποστηρίζει ότι μακροχρόνια λήψη μη-στεροειδών αντιφλεγμονοδών φαρμάκων πιθανόν να μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.

Οιστρογόνα

Σε διαγνωσμένη νόσο Alzheimer, τα οιστρογόνα φαίνεται να σταθεροποιούν τις γνωστικές ικανότητες. Κυρίαρχος παράγοντας που οδηγεί σε άνοια και συγκεκριμένα τύπου Alzheimer είναι η εγκεφαλοαγγειακή ασθένεια. Στη νόσο Alzheimer και στις αγγειακές άνοιες, η εγκεφαλική ροή αίματος μειώνεται στις περιοχές του εγκεφάλου που έχουν προσβληθεί από την ασθένεια. Τα οιστρογόνα είναι ένας σημαντικός παράγοντας που όχι μόνο εμποδίζει την εμφάνιση αγγειακής ασθένειας, αλλά επίσης βελτιώνει τη ροή του αίματος στα προσβεβλημένα αγγεία, όπως είναι τα εγκεφαλικά αγγεία που έχουν προσβληθεί από τη νόσο Alzheimer. Εντούτοις, οι απόψεις διίστανται, καθότι κάποιες έρευνες έδειξαν ότι η θεραπεία με οιστρογόνα είχε ευεργετική δράση στην εξέλιξη της νόσου, ενώ κάποιες άλλες έδειξαν ότι δεν είχε καμία επίδραση.

Μορφωτικό επίπεδο

Αρκετές έρευνες έχουν δείξει επίσης ότι υπάρχει σχέση μεταξύ χαμηλού μορφωτικού επιπέδου και άνοιας και ιδιαίτερα τύπου Alzheimer. Πρόσφατα μάλιστα σε έρευνα με 528 άτομα που έπασχαν από άνοια βρέθηκε ότι το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο αύξησε τον κίνδυνο για τη νόσο Alzheimer σε γυναίκες με λιγότερα από 8 χρόνια εκπαίδευσης.

Σημαντική απώλεια βάρους

Προαναφέρθηκε ότι η νόσος Alzheimer είναι μία από τις κύριες αίτιες θανάτου στα ηλικιωμένα άτομα. Σημαντική απώλεια βάρους είναι από τα χαρακτηριστικά κλινικά ευρήματα της νόσου. Η απώλεια σωματικού βάρους σχετίζεται άμεσα με μειωμένη μυϊκή μάζα, η οποία οδηγεί σε απώλεια της λειτουργικής ανεξαρτησίας του ατόμου και τελικά σε αυξημένη ανάγκη για νοσοκομειακή περίθαλψη. Η απώλεια βάρους επίσης αυξάνει τον κίνδυνο για έλκη κατάκλισης, μολύνσεις και θνησιμότητα, οδηγώντας έτσι σε αυξημένη κατανάλωση των πόρων που διατίθενται για την υγεία.

Αρκετές έρευνες διαπίστωσαν ενεργειακή υποθρεψία σε ασθενείς με άνοια και άνοια τύπου Alzheimer βάση βιοχημικών και ανθρωπομετρικών μετρήσεων. Έχει επίσης υποστηριχθεί ότι αυτή καθαυτή η υποθρεψία πιθανόν να είναι ένας από τους παράγοντες για την αιτιολογία της άνοιας και άλλων ψυχιατρικών και γνωστικών δυσλειτουργιών, παρόλο που οι περισσότερες έρευνες δεν κατάφεραν να υποστηρίξουν αυτήν την άποψη.

Ποια είναι τα αίτια απώλειας βάρους;

Τα αίτια της απώλειας σωματικού βάρους παραμένουν μέχρι στιγμής άγνωστα. Έχει υποστηριχθεί ότι η νόσος σχετίζεται άμεσα με δυσλειτουργία της ρύθμισης του σωματικού βάρους, δηλαδή πιθανόν με μειωμένη ενεργειακή πρόσληψη και αφύσικα αυξημένη ενεργειακή απώλεια. Παρόλο που οι έρευνες σ΄ αυτόν τον τομέα είναι περιορισμένες, τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα δεν μπορούν να υποστηρίξουν την άποψη ότι ο αυξημένος μεταβολικός ρυθμός οδηγεί στην ανεξήγητη απώλεια βάρους των ασθενών με άνοια τύπου Alzheimer και των ασθενών με καχεξία.

Δίαιτα MIND για την καταπολέμιση του Alhzeimer

Ερευνητές του Πανεπιστημίου Rush δημιούργησαν τηνδίαιτα MIND ,η οποία αποτελεί έναν συνδυασμό της Μεσογειακής διατροφής και της αντιυπερτασικής δίαιτας DASH. Σκοπός της διατροφής αυτής είναι η πρόληψη των εκφυλιστικών παθήσεων και η ενίσχυση της υγείας του εγκεφάλου και πιθανώς η καταπολέμηση αυτών των ασθενειών μέσω της επιβράδυνσης της εξέλιξης τους.

Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της δίαιτας είναι ότι προωθεί την κατανάλωση των εξής 10 τροφίμων:

Πράσινα φυλλώδη λαχανικά (όπως σπανάκι, μαρούλι κ.τ.λ), σε τουλάχιστον 6 μερίδες εβδομαδιαίως.Άλλα λαχανικά, τουλάχιστον μία μερίδα την ημέρα Ξηρούς καρπούς, 5 μερίδες εβδομαδιαίως Μούρα (μύρτιλο, βατόμουρο) , 2-3 μερίδες εβδομαδιαίως Όσπρια, τουλάχιστον 3 μερίδες εβδομαδιαίως Ολικής άλεσης δημητριακά, 1 μερίδα κάθε μέρα Ψάρια, 1 φορά την εβδομάδα Πουλερικά, 2 φορές την εβδομάδα Χρήση αποκλειστικά ελαιολάδου για την μαγειρική Κρασί, ένα ποτήρι ημερησίως

Αντιθέτως, με βάση τη MIND diet καλό είναι να καταναλώνονται με χαμηλότερη συχνότητα τα παρακάτω:

Κόκκινο κρέας, λιγότερο από 4 μερίδες την εβδομάδα Τυριά, λιγότερο από 1 μερίδα εβδομαδιαίως Σφολιάτες και γλυκά, λιγότερο από 5 μερίδες εβδομαδιαίως Τηγανητά και πρόχειρα φαγητά, λιγότερο από 1 μερίδα την εβδομάδα Αποφυγή αγελαδινού βουτύρου

Η μελέτη που πραγματοποίησε η ερευνητική ομάδα χρησιμοποιώντας την MIND diet κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα άτομα όσο πιο προσκολλημένα ήταν στην διατροφή τόσο χαμηλότερα ήταν τα ποσοστά εμφάνισης της νόσου Alzheimer. Ακόμα και εκείνοι που ήταν μέτρια συμμορφωμένοι με την διατροφή είχαν 35% λιγότερες πιθανότητες να νοσήσουν.

Συμπέρασμα

Σίγουρα είναι πολύ πρώιμο να εξάγουμε συμπεράσματα μιας και ο σχεδιασμός των μελετών δεν είναι επαρκής για κάτι τέτοιο. Παρόλα αυτά μια διατροφή βασιζόμενη σε τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνες, αντιοξειδωτικά και πλούσια σε απαραίτητα λιπαρά οξέα μειώνει τα επίπεδα φλεγμονής ενώ βοηθάει στην καταστροφή των ελεύθερων ριζών, κάτι το οποίο είναι αναμφισβήτητα ευεργετικό για τον οργανισμό μας.

Τεχνικοί της εξουσίας

Του Κώστα Αργυρού*

Χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν δέκα χρόνια για να καταλήξουν οι κορυφαίοι οικονομολόγοι της ΕΚΤ, αλλά και του ΔΝΤ στο συμπέρασμα ότι η λιτότητα σκοτώνει την ανάπτυξη. Ο περιβόητος «πολλαπλασιαστής» ήταν λάθος. Γιατί κάθε ευρώ, που κόβεται από τις δημόσιες δαπάνες δεν μειώνει μόνο κατά μισό ευρώ την ανάπτυξη, όπως διατυμπάνιζαν, αλλά κατά..

πολύ περισσότερο. Πάνω κι από ένα ευρώ ίσως. Το συμπέρασμα είναι συγκλονιστικό, αλλά όταν «κρύβεται» μέσα σε ένα ενημερωτικό δελτίο ή έστω στις «εξειδικευμένες» σελίδες μιας οικονομικής εφημερίδας μοιάζει με μια ψυχρή, επιστημονική παρατήρηση προς ενημέρωση των τεχνικών της εξουσίας.

Τι σημαίνει για τους ανέργους, τους μικρομεσαίους, τους συνταξιούχους αυτό το «χαμένο ευρώ»; Για την καθημερινότητά τους, την κοινωνικότητά τους, την επιβίωση τους; Αυτά δεν θα τα περιγράψει κανένας ειδήμονας επι των οικονομικών. Δεν είναι δική του δουλειά θα μας πουν. Και τελικά τα λάθη είναι ανθρώπινα.

Αλλά το πρόβλημα δεν είναι επιστημονικό. Είναι πολιτικό. Και δε μπορούν οι ηγέτες της Ευρώπης να κρυφτούν τώρα πίσω από την έμμεση ομολογία του λάθους εκείνων που σχεδιάζουν το μέλλον μιας χώρας προσθέτοντας νούμερα επί χάρτου, βασισμένοι μάλιστα σε αυθαίρετες εξισώσεις. Κυρίως όμως δεν μπορούν να συνεχίσουν να επιμένουν για επέκταση της λιτότητας με ακόμα μεγαλύτερη συρρίκνωση του δημόσιου τομέα. Γιατί παρά την παραδοχή των εγκληματικών λαθών η συνταγή κάθε άλλο παρά αλλάζει.

Καθώς η Ευρώπη ετοιμάζεται για την αναμέτρηση του ερχόμενου Μαΐου κάποιοι επικρίνουν την «ατολμία» της Μέρκελ, του Μακρόν και άλλων ηγετών να ανατρέψουν τα στερεότυπα, πάνω στα οποία περπάτησε τις τελευταίες δύο δεκαετίες η Ευρώπη. Το πρόβλημα παρουσιάζεται ως αδυναμία χαρακτήρα, ως συγκυριακή έλλειψη των πρακτικών προϋποθέσεων για να υπάρξει μια ανατροπή των ως τώρα αξιωμάτων. Ομως εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με προσωπικά διλήμματα ψυχολογικού χαρακτήρα.

Τις εκθέσεις και τις εκτιμήσεις, που εμείς διαβάζουμε στις εφημερίδες σήμερα, αυτοί τις έχουν διαβάσει από προχθές. Αλλά δεν έχουν καμιά διάθεση να παραδεχτούν ότι με δική τους ευθύνη το σκάφος αρμένιζε στραβά. Γιατί για κάποιους τα πράγματα κάθε άλλο παρά στραβά πήγαν. Μπορεί οι κοινωνίες να βουλιάζουν στην ανασφάλεια και στην αμφιβολία, αλλά υπάρχουν κάποιοι, που σταθερά κερδοφορούν. Ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι ουδέτερος. Εχει πολύ συγκεκριμένη στόχευση για το ποιούς θέλει να ωφελήσει. Και για αυτό δεν είναι θέμα «διάθεσης» του εκάστοτε ηγέτη. Εϊναι θέμα αξιακής επιλογής.

*το κείμενο του Κ. Αργυρού είναι απο το «ΕΘΝΟΣ» (19 Σεπτ. 2018)

Είπε ο Μητσοτάκης, ξείπε ο Αυγενάκης!

Γράφει ο Στέργιος Ζιαμπάκας

Αλαλούμ στη Ν.Δ. σχετικά με την εξαγγελία του προέδρου της για την είσπραξη του ΕΝΦΙΑ από τους δήμους, με ταυτόχρονη περικοπή της κρατικής χρηματοδότησης. Τη στιγμή που έχουν καταγραφεί έντονες αντιδράσεις από πλευράς αυτοδιοικητικών στελεχών, ο γραμματέας της Πολιτικής Επιτροπής του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Λ. Αυγενάκης, αρθρογραφώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, επιχείρησε να «συμμαζέψει» τις δυσμενείς επιπτώσεις που προμηνύει η προγραμματική δήλωση του κ. Μητσοτάκη, ακυρώνοντας όμως τόσο όσα είπε ο αρχηγός του στη ΔΕΘ αλλά και όσα μια ημέρα νωρίτερα είχε πει η εκπρόσωπος της Ν.Δ., Μαρία Σπυράκη.

Υπενθυμίζεται ότι ο Κυρ. Μητσοτάκης εξήγγειλε την είσπραξη και τον καθορισμό του ύψους του ΕΝΦΙΑ από τους δήμους, σε συνδυασμό με ισόποση περικοπή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) που επιχορηγούνται από το κράτος -όπως υπονοεί η αναφορά του για την περικοπή 2 δισ. ευρώ ΚΑΠ, «όσα δηλαδή προβλέπουμε να εισπράξουμε από τον ΕΝΦΙΑ». Κάτι που, όπως έχει καταγράψει σε ρεπορτάζ της η «Εφ.Συν.», βασιζόμενο στη μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΙΤΑ), θα προκαλέσει τρομερές ανισότητες μεταξύ των δήμων, με τις πλούσιες περιοχές να πολλαπλασιάζουν τα έσοδά τους, στις δε λαϊκές γειτονιές ή σε ακριτικούς δήμους οι πόροι να μειώνονται έως και κατά 88%.

Τρεις ημέρες μετά την προγραμματική δήλωση του κ. Μητσοτάκη, ο κ. Αυγενάκης έσπευσε να μιλήσει για «αναδιανεμητικό μηχανισμό», με τον οποίο -υποστήριξε, χωρίς όμως να γίνεται πιο συγκεκριμένος- «οι δήμοι με αυξημένες εισπράξεις ΕΝΦΙΑ θα δίνουν (αυτοματοποιημένα) στους φτωχότερους δήμους». Προκειμένου να αντικρούσει τα ζητήματα αντισυνταγματικότητας που εγείρει η κυβέρνηση, εξήγησε ότι ο φόρος θα επιβάλλεται από το υπουργείο Οικονομικών, «μετά από πρόταση του οικείου δημοτικού συμβουλίου». Σε αντίθεση, όμως, με τον κ. Μητσοτάκη, ο κ. Αυγενάκης υποστήριξε ότι η είσπραξη του ΕΝΦΙΑ θα παραμείνει στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Προχθές, η κ. Σπυράκη (μιλώντας στον ΑΝΤ1), είχε πει ότι ο ΕΝΦΙΑ «θα εισπράττεται από τους δήμους» ως ανταποδοτικό τέλος, επαναλαμβάνοντας μάλιστα τον υπολογισμό του κ. Μητσοτάκη για 2 δισ. ευρώ. Ο κ. Αυγενάκης απέφυγε να αναφερθεί στην περικοπή των πόρων που περιλαμβάνει η εξαγγελία του προέδρου του.

Εξαγγελία άνευ προμελέτης

Το συμπέρασμα είναι ότι η εξαγγελία-βόμβα της Ν.Δ. έγινε χωρίς να έχουν μελετηθεί βασικά ζητήματα, παρά μόνο για να εξυπηρετήσει το αφήγημα της μείωσης του ΕΝΦΙΑ και να βρει απήχηση σε όσους απαιτούν λιγότερο κράτος και μείωση των κρατικών δαπανών. Αλλωστε, όπως αποκάλυψε στο χθεσινό της φύλλο η «Εφ.Συν.», η... συνταγή της εξαγγελίας ανήκει στη νεοφιλελεύθερη Δράση, των Στ. Μάνου και Θ. Σκυλακάκη. Είχε προτείνει από το 2014 τη μετατροπή του φόρου ακίνητης περιουσίας σε ανταποδοτικό δημοτικό τέλος, με ταυτόχρονη κατάργηση της κρατικής επιχορήγησης των δήμων.

Μια πρόταση που θα προκαλέσει ανεπανόρθωτες ανισότητες μεταξύ δήμων, με σκληρά ταξικά χαρακτηριστικά. Οι περισσότεροι δήμοι, καταγράφοντας μείωση εσόδων, θα αναγκαστούν να αυξήσουν τη φορολογία ή να επιλέξουν την πρακτική των ιδιωτικοποιήσεων, που έχει αποδειχθεί με διεθνή παραδείγματα ότι προσφέρει στους δημότες αυξημένο κόστος και χειρότερης ποιότητας υπηρεσίες.

«Η πρόταση του κ. Μητσοτάκη δεν εκπλήσσει» σχολίασε χθες (Epsilon) ο υπουργός Εσωτερικών, Αλ. Χαρίτσης. «Εντάσσεται σε ένα συνολικό πρόγραμμα της Ν.Δ., που βρίσκεται στον πυρήνα μιας νεοφιλελεύθερης προσέγγισης για την οικονομία και την κοινωνία» πρόσθεσε, συμπληρώνοντας ότι αντίστοιχη πρόταση «έχει διατυπωθεί από το ΔΝΤ ήδη από το πρώτο Μνημόνιο».  

Ενα-δυο εμπάργκο οδηγούν στην εξουσία…

Ο ΣΥΡΙΖΑ ως αντιπολίτευση στοχοποιούσε τα «εχθρικά» ΜΜΕ (εμπάργκο στο Mega) και του βγήκε μια χαρά. Κέρδισε τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις. Η ΝΔ βαδίζει πάνω στον ίδιο δρόμο (εμπάργκο στην ΕΡΤ) και όλα πάνε πρίμα στην πορεία προς την εξουσία. Για τον πολίτη όμως δεν πάνε όλα καλά...

Γράφει ο Γιώργος Καρελιάς  

Στη ΝΔ είναι ενθουσιασμένοι με το εμπάργκο που έκαναν στην ΕΡΤ. Ετυχε να το διαπιστώσουμε την ώρα που ανακοινωνόταν, ιδίοις όμμασι και ιδίοις ωσί, από τα πλέον αρμόδια (πιο αρμόδια δεν γίνεται…) χείλη. Θεωρούν ότι έτσι προσθέτουν πόντους στη μάχη της προπαγάνδας, που οδηγεί προς την εξουσία. Και δεν έχουν κανένα λόγο να λαμβάνουν υπόψη τους κάποιες –περιθωριακές έτσι κι αλλιώς– ενστάσεις ότι τα εμπάργκο και η προληπτική λογοκρισία στα ΜΜΕ μπορεί να οδηγήσει σε καταστάσεις τύπου Τραμπ, Πούτιν, Ορμπαν και τα παρόμοια. 

Από την σκοπιά τους έχουν (σχεδόν) απόλυτο δίκιο. Για δύο λόγους. Πρώτον, διότι το μεγάλο κομματικό κοινό δεν έχει τέτοιες ευαισθησίες και ενθουσιάζεται με τις «σκληρές» αποφάσεις που κατατροπώνουν τον μιντιακό «αντίπαλο», εν προκειμένω την ΕΡΤ, που ελέγχεται από τον αντίπαλο στην διεκδίκηση της εξουσίας (ΣΥΡΙΖΑ). Δεύτερο- και σημαντικότερο- διότι βαδίζουν πάνω σε σίγουρα βήματα, τα οποία χρησιμοποίησε επιτυχώς και ο ΣΥΡΙΖΑ. Όταν ήταν στην αντιπολίτευση, στοχοποιούσε κάθε εχθρική ή ενοχλητική φωνή στα ΜΜΕ, έκανε εμπάργκο στο Μέγκα- την ναυαρχίδα της αντιΣΥΡΙΖΑ προπαγάνδα- και δεν έχασε τίποτα. Θριάμβευσε σε τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις. 

Γιατί, λοιπόν, να το αλλάξει σήμερα η ΝΔ; Δεν έχει κανένα λόγο. Κυριαρχεί στα ιδιωτικά ΜΜΕ, στοχοποιεί την ΕΡΤ(δεν υπάρχει ευκολότερος στόχος για κάθε αντιπολίτευση), ενθουσιάζεται το μεγάλο κομματικό κοινό και όλα πάνε πρίμα. 

Oλα, εκτός από κάποιες θεμελιώδεις αρχές. Μια από αυτές είναι και επικοινωνιακή. Και λέει ότι ένας πρωθυπουργός, ένας υπουργός, ένα κόμμα, ένας αρχηγός, ένας εκπρόσωπός του μπορούν να περάσουν καλύτερα την προπαγάνδα τους μέσα από ένα «εχθρικό» μέσο ενημέρωσης. Για παράδειγμα, ο ΣΥΡΙΖΑ περνούσε μια χαρά την αντιμνημονιακή προπαγάνδα του μέσα από το Mega πριν του κάνει εμπάργκο. Αντίστοιχα, σήμερα οι της ΝΔ μια χαρά μπορούν να περάσουν τη δική τους μέσα από την κυβερνητική (ΣΥΡΙΖΑϊκή) ΕΡΤ. Για παράδειγμα, ποιος θα ήταν ο αντίκτυπος αν ένας εκπρόσωπος της ΝΔ έβγαινε στην επίμαχη εκπομπή «Δεύτερη Ματιά» ( την οποία, περιέργως, όλοι λοιδορούν και απαξιώνουν, αλλά διαπιστώνω ότι την παρακολουθούν επισταμένως…) και απαντούσε, με συντριπτικά επιχειρήματα, στο «επιχείρημα» ενός δημοσιογράφου ότι ο λόγος Μητσοτάκη του θύμισε κάποιον… θεωρητικό του φασισμού της δεκαετίας του ’30; Ομως, αυτό θέλει άλλη αντίληψη και, κυρίως, κάποια προσπάθεια, ενώ το εμπάργκο είναι «ηρωϊκή» απάντηση και αποδοτική μέθοδος. 

Και τώρα τρία γενικότερα συμπεράσματα:

1. Η ΕΡΤ είναι κρατικό μαγαζί και ως τέτοιο (θα) ελέγχεται από την εκάστοτε κυβέρνηση. Δεν πρέπει να υπάρχουν αυταπάτες. Κάθε κυβέρνηση κάνει και ακρότητες. Διαχρονικά, από την δεκαετία του ’70, που θυμάμαι εγώ, έτσι συμβαίνει. Λύση δεν υπάρχει. Μόνο αν μια ευρεία πλειοψηφία ψηφίσει ένα νόμο που θα αφήνει στο μαγαζί απόλυτη αυτονομία και ανεξαρτησία στη βάση ενός κοινά αποδεκτού πλαισίου αρχών. Αδύνατον. Η ανάγκη ελέγχου της προπαγάνδας δεν το επιτρέπει. 

2. Ο ισχυρισμός ότι στην κρατική ΕΡΤ δεν επιτρέπεται να γίνονται σχόλια γιατί την πληρώνουμε όλοι, ενώ στα ιδιωτικά κανάλια επιτρέπονται τα πάντα γιατί πληρώνει ο ιδιοκτήτης είναι επιεικώς απαράδεκτος. Διότι δικαιολογεί την ασυδοσία των ιδιωτικών ΜΜΕ και, ως αντίδραση, δικαιολογεί και την «άμυνα» των κυβερνήσεων μέσω των κρατικών. Αν οι ιδιώτες λένε ό,τι θέλουν και η ΕΡΤ είναι μόνο για τις κομματικές ανακοινώσεις (να τις μεταδίδει κατά τη σειρά της κοινοβουλευτικής δύναμης και όλοι να είναι ικανοποιημένοι…) δεν έχει λόγο ύπαρξης. Στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη τα δημόσια κανάλια είναι τα πιο ισχυρά και πιο αξιόπιστα (Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία). 

3. Ο δημόσιος λόγος είναι απολύτως ελεύθερος, υπό μια απαράβατη προϋπόθεση: ότι δεν παραβιάζει τον ποινικό νόμο. Γι’ αυτό και το Σύνταγμα λέει ότι η προληπτική λογοκρισία απαγορεύεται. Γι’ αυτό και κάποιος μπορεί να λέει και να γράφει ότι ο Μητσοτάκης του θυμίζει έναν θεωρητικό του ιταλικού φασισμού και κάποιος άλλος ότι ο Τσίπρας είναι σταλινοφασίστας και (ο ευρωπαίος) Μαδούρο. Αν δεν μπορεί να το πει υπό το φόβο του εμπάργκο, δεν έχουμε ελευθερία στην έκφραση. Αυτός που ακούει και διαβάζει μπορεί να καταλάβει. Και έχει το δικαίωμα της επιλογής. Δεν βλέπει την ΕΡΤ αλλά τον ΣΚΑΪ και αντιστρόφως (συμβολικά τα παραδείγματα ως σηματοδοτούντα την κυβερνητική ή αντιπολιτευτική προπαγάνδα). 

Αυτός είναι ένας τρόπος αντιμετώπισης της μιας ή της άλλης προπαγανδιστικής καταιγίδας: ακούμε και διαβάζουμε μόνο όσα μας αρέσουν. Είναι η τέλεια συνταγή για ένα πειθαρχημένο και ελεγχόμενο κοινωνικό σώμα. Αυτό βολεύει τις κυβερνήσεις και τα κόμματα. Δεν (πρέπει να) βολεύει τους πολίτες, τουλάχιστον όσους έχουν μεγαλύτερες αξιώσεις και δεν εμπιστεύονται άκριτα όσους τους λένε μόνο όσα τους αρέσουν.

Ο πολίτης, που θέλει να ακούει και να διαβάζει πολλά, για να μη γίνεται έρμαιο της προπαγάνδας, πρέπει να μην βγάζει ποτέ από το νου του αυτό που είχε γράψει ο Τζορτζ Οργουελ: «Η προπαγάνδα είναι ψέματα ακόμα κι αν λέει την αλήθεια». Ομως, για τους πολιτικούς ισχύει αυτή η ρήση του βρετανού πολιτικού Ινοχ Πάουελ: «Οι πολιτικοί που ενοχλούνται από τα μέσα ενημέρωσης είναι σαν τους ναυτικούς που τους πειράζει η θάλασσα».