Το ανθρώπινο πρόσωπο του σοσιαλισμού

γράφει η Ιωάννα Ζαχαροπούλου

«Σοσιαλισμός με ανθρώπινο πρόσωπο», είναι ένα σύνθημα που παραπέμπει σε άλλες εποχές, σε περιόδους και κοινωνίες όπου η υπερδεκαετής επιβολή του σοβιετικού μοντέλου, είχε δημιουργήσει την ανάγκη για διέξοδο από τα στεγανά του σταλινισμού, χωρίς όμως να προσδοθούν οι βασικές σοσιαλιστικές αξίες. «Σοσιαλισμός με ανθρώπινο πρόσωπο» ήταν το βασικό αίτημα της «Άνοιξης της Πράγας» το 1968, όταν επιχειρήθηκε από το Κ.Κ. Τσεχοσλοβακίας η ανανέωση του σοσιαλισμού, με αποτέλεσμα τη σοβιετική εισβολή.

Αν επιχειρήσουμε σήμερα να μιλήσουμε για σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο, θα πρέπει να τοποθετηθούμε σε τελείως διαφορετικό πλαίσιο. Αλήθεια είναι ότι η έννοια του σοσιαλισμού «φορέθηκε» πολύ τα προηγούμενα 20-30 χρόνια, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε όλη την Ευρώπη, από κυβερνήσεις που λειτουργούσαν σοσιαλιστικά μόνο κατ’ όνομα, ενώ στην ουσία επέτρεπαν –αν όχι καλλιεργούσαν- την ανεξέλεγκτη επικράτηση του καπιταλισμού σε όλα τα επίπεδα. Τα αποτελέσματα τα βιώνουμε όλοι μας σήμερα. Η σύγχρονη πολιτική και οικονομική πραγματικότητα, απαιτεί την πλήρη κατάργηση κάθε έννοιας κοινωνική δικαιοσύνης, την στέρηση κάθε εργατικού δικαιώματος, την συρρίκνωση κάθε πρόνοιας. Ο σοσιαλισμός –μετά από δεκαετίες απαξίωσης-μοιάζει αδύναμη απάντηση, και όσοι τον επικαλούνται αντιμετωπίζονται ως γραφικοί.

ΚΑΙ ΟΜΩΣ. Είναι ο σοσιαλισμός στον οποίο πρέπει να στραφούμε άμεσα, προκειμένου να βρούμε διέξοδο από την κρίση που ζούμε. Είναι οι σοσιαλιστικές αξίες εκείνες που θα αποτελέσουν τα αναχώματα, στην οικονομική λαίλαπα που σαρώνει τα πάντα. Όταν μιλάμε για το ανθρώπινο πρόσωπο του σοσιαλισμού, μιλάμε για εκείνον τον σοσιαλισμό που θέτει ως «προαπαιτούμενο» την κοινωνική δικαιοσύνη και μέριμνα.

Δεν μπορεί να αφήσουμε για πολύ ακόμη την υγεία, την παιδεία, την στέγη, την εργασία, στα χέρια των πολυεθνικών, στα χέρια του «περίφημου» 1% που ορίζει τις τύχες όλων των υπόλοιπων. Η απαίτηση για ανθρώπινες συνθήκες εργασίας, το δικαίωμα για υγειονομική περίθαλψη, η κοινωνική ασφάλιση, αποτελούν  κατακτήσεις του σοσιαλισμού, και πρέπει να τα υπερασπιστούμε.  Βλέπουμε γύρω μας δικαιώματα που θεωρούνταν αυτονόητα εδώ και δεκαετίες, να καταρρίπτονται στο βωμό του κέρδους, των προϋπολογισμών και των λογιστικών ισοσκελισμών.  Την ίδια ώρα οι κυβερνήσεις δεν διστάζουν τις συνεχείς ανακεφαλαιοποιήσεις τραπεζών, και το συνεχές αλισβερίσι με τις αγορές των οπλικών συστημάτων. Ήρθε η ώρα να απαιτήσουμε από τους πολιτικούς φορείς που ευαγγελίζονται τον σοσιαλισμό, να θυμηθούν τις βασικές του αξίες και να τις προασπίσουν.

Όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν πρόσβαση στην δημόσια υγεία. Όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν πρόσβαση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Η στέγη αποτελεί για τον άνθρωπο το τελευταίο του οχυρό, δεν  είναι δυνατόν να γίνεται έρμαιο στις ορέξεις του κάθε δανειστή.  Και πάνω από όλα η εργασία, πρέπει να θωρακιστεί. Ο χρόνος και ο κόπος που αφιερώνει ο κάθε εργαζόμενος στο αντικείμενό του, δεν μπορεί να ακυρώνεται εν μία νυκτί, και μάλιστα χωρίς αποζημίωση. Μιλάνε όλοι από όλες τις πλευρές του πολιτικού φάσματος για ανάπτυξη. Μα πώς να έρθει η ανάπτυξη, όταν διακυβεύονται, η στέγη, η υγεία, η εκπαίδευση, ακόμη και η διατροφή, μεγάλων ποσοστών του πληθυσμού.

Μόνο μέσα από την εφαρμογή των βασικών κανόνων του σοσιαλισμού σε κοινωνικό επίπεδο, μπορεί να υπάρξει πρόοδος. Ο σοσιαλισμός είναι το σύστημα που μπορεί να θέσει  τα πολιτικά όρια στο οικονομικό «παιχνίδι», και να προασπίσει τα συμφέροντα των μέσων και κατώτερων –οικονομικά- στρωμάτων. Αρκεί να αφήσουμε στην άκρη την απαξίωση, να αναγνωρίσουμε το ανθρώπινο πρόσωπο που όντως εμπεριέχει, και να προχωρήσουμε μπροστά με οδηγό τις παραδοσιακές σοσιαλιστικές αξίες.